https://wiki.armini.nl/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Admin Armini Wiki - User contributions [en] 2026-09-29T08:18:51Z User contributions MediaWiki 1.42.3 https://wiki.armini.nl/index.php?title=Tafelgebed_%27Bron_van_het_leven%27_(Geertekerk)&diff=762 Tafelgebed 'Bron van het leven' (Geertekerk) 2026-08-28T06:30:04Z <p>Admin: Admin moved page Tafelgebed &#039;Bron van het leven&#039; (Geertekerk) to Besloten:Tafelgebed &#039;Bron van het leven&#039; (Geertekerk)</p> <hr /> <div>#REDIRECT [[Besloten:Tafelgebed 'Bron van het leven' (Geertekerk)]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=File:Tafelgebed_Bron_van_het_leven.pdf&diff=753 File:Tafelgebed Bron van het leven.pdf 2026-08-28T06:08:00Z <p>Admin: </p> <hr /> <div></div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Tafelgebed&diff=751 Tafelgebed 2026-08-28T05:28:40Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>== Op deze pagina ==<br /> <br /> * 'Nog zoekend naar woorden', Maarten van der Bijl (feedback welkom)<br /> * [[tafelgebed 'Bron van het leven' (Geertekerk)]]<br /> <br /> == Verdere verwijzingen ==<br /> In het Liedboek 2013:<br /> <br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_zegenen_U,_Vader 402a Wij zegenen U, Vader]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_danken_U,_Vader 402b Wij danken U, Vader]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Als_wij_dan_eten_van_dit_brood_(Oosterhuis) 403a Als wij dan eten van dit brood]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Gezegend_zijt_Gij_levende_God 403b Gezegend zijt Gij levende God]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Danken_wij_de_goede_God 403c Danken wij de goede God]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Die_wij_kennen_als_een_Vader 403d Die wij kennen als een vader]<br /> * [https://www.liedboekcompendium.nl/lied/403e-breng-dank-aan-god-want-hij-is-goed-1_1_5_6 403e Breng dank aan God, want Hij is goed]<br /> <br /> In [https://www.bol.com/nl/nl/f/vrijzinnig-vieren/9200000102317425/ Ons Leven Vieren]:<br /> <br /> * Tafelgebed (Pieter Dronkers), pagina 180<br /> * Tafelgebeden uit de Dominicuskerk in Amsterdam, pagina 181 - 184<br /> * Tafelgebed van Marjoleine de Vos, pagina 184<br /> * Tafelgebeden van studenten van het Remonstrants Seminarium, pagina 185 - 189</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Tafelgebed&diff=750 Tafelgebed 2026-08-28T05:24:03Z <p>Admin: Created page with &quot;In het liedboek: * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_zegenen_U,_Vader 402a Wij zegenen U, Vader] * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_danken_U,_Vader 402b Wij danken U, Vader] * [https://kerkliedwiki.nl/Als_wij_dan_eten_van_dit_brood_(Oosterhuis) 403a Als wij dan eten van dit brood] * [https://kerkliedwiki.nl/Gezegend_zijt_Gij_levende_God 403b Gezegend zijt Gij levende God] * [https://kerkliedwiki.nl/Danken_wij_de_goede_God 403c Danken wij de goede God] * [https://kerkliedwiki.nl/...&quot;</p> <hr /> <div>In het liedboek:<br /> <br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_zegenen_U,_Vader 402a Wij zegenen U, Vader]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Wij_danken_U,_Vader 402b Wij danken U, Vader]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Als_wij_dan_eten_van_dit_brood_(Oosterhuis) 403a Als wij dan eten van dit brood]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Gezegend_zijt_Gij_levende_God 403b Gezegend zijt Gij levende God]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Danken_wij_de_goede_God 403c Danken wij de goede God]<br /> * [https://kerkliedwiki.nl/Die_wij_kennen_als_een_Vader 403d Die wij kennen als een vader]<br /> * [https://www.liedboekcompendium.nl/lied/403e-breng-dank-aan-god-want-hij-is-goed-1_1_5_6 403e Breng dank aan God, want Hij is goed]<br /> <br /> In Ons Leven Vieren:<br /> <br /> * Tafelgebed (Pieter Dronkers), pagina 180<br /> * Tafelgebeden uit de Dominicuskerk in Amsterdam, pagina 181 - 184<br /> * Tafelgebed van Marjoleine de Vos, pagina 184<br /> * Tafelgebeden van studenten van het Remonstrants Seminarium, pagina 185 - 189</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Startpagina&diff=749 Startpagina 2026-08-28T05:16:11Z <p>Admin: /* Bijlagen */</p> <hr /> <div>Deze wikipedia-pagina wordt gemaakt voor en door het Arminius-instituut: docenten en studenten in de vakopleiding en nascholingstrajecten.<br /> <br /> == Voorwoord ==<br /> * [[Plaatsbepaling]]<br /> <br /> == Een gang door de dienst ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door de dienst)]]<br /> * [[Rolverdeling]]<br /> * [[Inkeer]]<br /> * [[Intermezzo: een invloedrijke tweedeling]]<br /> * [[Kyrie en Gloria]]<br /> * [[Woord]]<br /> * [[Delen]]<br /> * [[Van hier gaan]]<br /> * [[Andere vieringen]]<br /> <br /> == Een gang door het jaar ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het jaar)]]<br /> * [[Advent]]<br /> * [[Kerst]]<br /> * [[Epifanie]]<br /> * [[Veertigdagentijd]]<br /> * [[De drie dagen van Pasen]]<br /> * [[Zondagen na Pasen]]<br /> * [[Hemelvaart]]<br /> * [[Pinksteren]]<br /> * [[Zondagen na Pinksteren]]<br /> * [[Herdenken van de overledenen]]<br /> * [[Eeuwigheidszondag]]<br /> * [[Themazondagen]]<br /> * [[Liturgische kleur]]<br /> <br /> == Een gang door het leven ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het leven)]]<br /> * [[Dopen]]<br /> * [[Belijdenis]]<br /> * [[Levensverbintenissen]]<br /> * [[Verbintenis verbreken]]<br /> * [[Overlijden en uitvaart]]<br /> <br /> == Achtergronden en liturgie-ontwerp ==<br /> * [[Begrippen]]<br /> * [[Ritueel]]<br /> * [[Sacrament]]<br /> * [[Taalgebruik]]<br /> * [[Signatuur]]<br /> * [[Kinderen en liturgie]]<br /> * [[Een viering opbouwen]]<br /> * [[De liturgische ruimte]]<br /> * [[Zegen]]<br /> * [[Vrijzinnig]]<br /> <br /> == Tekstmateriaal ==<br /> <br /> * [[Welkom en groet]]<br /> * [[Openingsgebed]]<br /> * [[Meditatieoefening]]<br /> * [[Voorbede]]<br /> * [[Tafelgebed]]<br /> * [[Voorbeeld: doopverantwoording|Doopverantwoording]]<br /> <br /> == Bijlagen ==<br /> * [[Indeling van de Bijbel]]<br /> * [[Remonstrantse Geloofsbelijdenis uit 2006]]<br /> * [[Trefwoordenlijst]]<br /> * [[Aanbevolen literatuur]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Startpagina&diff=748 Startpagina 2026-08-28T05:12:42Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>Deze wikipedia-pagina wordt gemaakt voor en door het Arminius-instituut: docenten en studenten in de vakopleiding en nascholingstrajecten.<br /> <br /> == Voorwoord ==<br /> * [[Plaatsbepaling]]<br /> <br /> == Een gang door de dienst ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door de dienst)]]<br /> * [[Rolverdeling]]<br /> * [[Inkeer]]<br /> * [[Intermezzo: een invloedrijke tweedeling]]<br /> * [[Kyrie en Gloria]]<br /> * [[Woord]]<br /> * [[Delen]]<br /> * [[Van hier gaan]]<br /> * [[Andere vieringen]]<br /> <br /> == Een gang door het jaar ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het jaar)]]<br /> * [[Advent]]<br /> * [[Kerst]]<br /> * [[Epifanie]]<br /> * [[Veertigdagentijd]]<br /> * [[De drie dagen van Pasen]]<br /> * [[Zondagen na Pasen]]<br /> * [[Hemelvaart]]<br /> * [[Pinksteren]]<br /> * [[Zondagen na Pinksteren]]<br /> * [[Herdenken van de overledenen]]<br /> * [[Eeuwigheidszondag]]<br /> * [[Themazondagen]]<br /> * [[Liturgische kleur]]<br /> <br /> == Een gang door het leven ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het leven)]]<br /> * [[Dopen]]<br /> * [[Belijdenis]]<br /> * [[Levensverbintenissen]]<br /> * [[Verbintenis verbreken]]<br /> * [[Overlijden en uitvaart]]<br /> <br /> == Achtergronden en liturgie-ontwerp ==<br /> * [[Begrippen]]<br /> * [[Ritueel]]<br /> * [[Sacrament]]<br /> * [[Taalgebruik]]<br /> * [[Signatuur]]<br /> * [[Kinderen en liturgie]]<br /> * [[Een viering opbouwen]]<br /> * [[De liturgische ruimte]]<br /> * [[Zegen]]<br /> * [[Vrijzinnig]]<br /> <br /> == Bijlagen ==<br /> * [[Indeling van de Bijbel]]<br /> * [[Remonstrantse Geloofsbelijdenis uit 2006]]<br /> * [[Voorbeeld: doopverantwoording]]<br /> * [[Trefwoordenlijst]]<br /> * [[Aanbevolen literatuur]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Startpagina&diff=747 Startpagina 2026-08-28T05:12:25Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>Deze wikipedia-pagina is gemaakt voor en door het Arminius-instituut: docenten en studenten in de vakopleiding en nascholingstrajecten.<br /> <br /> == Voorwoord ==<br /> * [[Plaatsbepaling]]<br /> <br /> == Een gang door de dienst ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door de dienst)]]<br /> * [[Rolverdeling]]<br /> * [[Inkeer]]<br /> * [[Intermezzo: een invloedrijke tweedeling]]<br /> * [[Kyrie en Gloria]]<br /> * [[Woord]]<br /> * [[Delen]]<br /> * [[Van hier gaan]]<br /> * [[Andere vieringen]]<br /> <br /> == Een gang door het jaar ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het jaar)]]<br /> * [[Advent]]<br /> * [[Kerst]]<br /> * [[Epifanie]]<br /> * [[Veertigdagentijd]]<br /> * [[De drie dagen van Pasen]]<br /> * [[Zondagen na Pasen]]<br /> * [[Hemelvaart]]<br /> * [[Pinksteren]]<br /> * [[Zondagen na Pinksteren]]<br /> * [[Herdenken van de overledenen]]<br /> * [[Eeuwigheidszondag]]<br /> * [[Themazondagen]]<br /> * [[Liturgische kleur]]<br /> <br /> == Een gang door het leven ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het leven)]]<br /> * [[Dopen]]<br /> * [[Belijdenis]]<br /> * [[Levensverbintenissen]]<br /> * [[Verbintenis verbreken]]<br /> * [[Overlijden en uitvaart]]<br /> <br /> == Achtergronden en liturgie-ontwerp ==<br /> * [[Begrippen]]<br /> * [[Ritueel]]<br /> * [[Sacrament]]<br /> * [[Taalgebruik]]<br /> * [[Signatuur]]<br /> * [[Kinderen en liturgie]]<br /> * [[Een viering opbouwen]]<br /> * [[De liturgische ruimte]]<br /> * [[Zegen]]<br /> * [[Vrijzinnig]]<br /> <br /> == Bijlagen ==<br /> * [[Indeling van de Bijbel]]<br /> * [[Remonstrantse Geloofsbelijdenis uit 2006]]<br /> * [[Voorbeeld: doopverantwoording]]<br /> * [[Trefwoordenlijst]]<br /> * [[Aanbevolen literatuur]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Voorbeeld:_doopverantwoording&diff=746 Voorbeeld: doopverantwoording 2026-08-28T05:10:43Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>Met de doop in deze Remonstrantse gemeente worden jullie kinderen niet opgenomen in ons kerkgenootschap maar in de Algemene, Wereldwijde Kerk van Christus.<br /> Wanneer wij onze kinderen laten dopen, doen we dat niet in de illusie dat daarmee ons kind ineens een kind van God wordt. Je hoeft niet gedoopt te worden om te worden wat je al bent: kind van God! <br /> Maar dopen dat is: het nieuwe leven in dankbaarheid aanvaarden. <br /> Jullie zijn hier gekomen om je kind te laten dopen, als teken van het begin en als viering van het leven.Dit kind dat jullie ontvangen hebben maakt jullie en ons allen blij en hoopvol. Het is een kans om zoveel van haar te houden dat zij zichzelf kan worden, en in geborgenheid een eigen weg kan vinden in een wereld die nog maar net voor haar is opengegaan.<br /> Jullie willen je kinderen hier laten dopen voor God en mensen,<br /> <br /> * in de naam van God, de Vader die ons onvoorwaardelijk liefheeft als zijn kind;<br /> * in de naam van de Zoon, Jezus Christus, kind onder de kinderen, mens onder de mensen die ons uitnodigt tot een leven in zijn voetsporen;<br /> * in de naam van de Heilige Geest, God die met ons meebeweegt en ons te hulp komt met inspiratie, kracht en liefde.<br /> <br /> In het besef van Gods nabijheid, willen jullie je kinderen vandaag door het water laten gaan, als teken van de liefde die telkens weer bevrijdt, nu en in de tijd die komt.<br /> <br /> <br /> (Florus Kruyne, naar ‘Prefix’, Landelijk Bureau Remonstranten, 1976)<br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Een_viering_opbouwen&diff=745 Een viering opbouwen 2026-08-28T05:10:03Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>== Bij een vaststaande orde van dienst ==<br /> Als de gemeente een vaststaande orde van dienst hanteert, is het opbouwen in principe een invuloefening die volgens een al even vast stramien kan verlopen.<br /> <br /> # '''Lezingen bepalen''' De lezingen van de zondag, met name de Evangelielezing, vormen inhoudelijk de kern van de dienst (níet de preek!). In het licht van de lezingen wordt al het andere gezocht, van openingslied tot slotlied, van gebed tot preek.<br /> # '''Muziekkeuze bepalen''' De diverse liederen hebben hun eigen thematiek (openingslied, slotlied, etc.) en er kan een variant gekozen worden die recht doet aan de lezing en de tijd van het kerkelijk jaar. In het totaal van de muziekkeuze kan balans worden gezocht, tegenover een moeilijk onbekend lied mag misschien iets vertrouwds staan, iets dat al drie weken op rij is gezongen kan de vierde keer nog sterker werken, of misschien beter weggelaten. Veel ferme taal vraagt misschien om ook wat zachte woorden.<br /> # '''Preek en gebeden schrijven''' De voorganger schrijft de preek en de gebeden, wat buiten het bestek van dit boekje valt. Naast de lezing kan natuurlijk veel meer, van het wereldnieuws tot het gemeenteleven, een plaats krijgen in de preek en de gebeden.<br /> In sommige gemeenten zijn dit allemaal taken van de voorganger. Op andere plaatsen is 1 een gegeven (leesrooster), wordt 2 door de kerkmusicius gedaan of een groep gemeenteleden, en is de voorganger pas bij 3 aan de beurt. Dit kan een goede werkwijze zijn vanwege de meerdere invalshoeken die het oplevert. De betrokkenen moeten dan wel goed zijn toegerust tot hun taak. Het kan helpend zijn voor een voorganger die anders week na week moet bedenken wat nu weer te te lezen en te zingen, of bijvoorbeeld als een gemeente geen eigen vaste voorganger heeft, om ‘elke zondag hetzelfde liedje’ te voorkomen. <br /> Op sommige plekken is het gebruikelijk een dienst een ‘thema’ te geven. Waar een thema als leidraad in de plaats komt van de lezing, ligt een zekere inhoudelijke verschraling wel op de loer. Het kan in dat geval raadzaam zijn alsnog de lezing inhoudelijk leidend te maken bij het vormgeven van de rest van de dienst.<br /> <br /> <br /> == Met een leeg papier (‘from scratch’) ==<br /> Wie met een leeg papier begint, heeft natuurlijk de ultieme vrijheid om dat naar eigen believen in te vullen. Enige wenken kunnen misschien behulpzaam zijn.<br /> <br /> * Uitgangspunt. De eerste vraag kan misschien beter niet “wat gaan we doen?” zijn, maar “wat moet hier gebeuren?”. Wie zijn de mensen, wat moet er gezegd, gevierd, betreurd of gemarkeerd worden? Pas als dat helder is, komen vorm en middelen. Dit is in feite de driedeling van ritueel (zie [[Ritueel]]) omgekeerd toegepast: eerst de betekenis, dan daar symbool, handeling en taal bij zoeken.<br /> * Eén kern kiezen. Een nieuwe viering is het sterkst als ze één ding wil zeggen. Bij een leeg papier is de verleiding groot álles erin te stoppen wat mooi is.<br /> * Een raamwerk opzetten. Ook een vrije viering heeft een skelet nodig: opening; verdieping; hoogtepunt; afronding, of het klassieke inkeer; woord; delen; van hier gaan. Je hoeft het stramien niet te tonen, maar het moet er onder zitten, zoals een gebouw zijn constructie niet toont maar wel heeft.<br /> * Wat kan ik gebruiken van wat er al is? Liturgie gedijt bij herhaling; wie alles nieuw maakt, geeft daarvan iets prijs. Een vrije vorm vraagt, paradoxaal genoeg, veel houvast, bestaande onderdelen kunnen zo’n houvast geven. Een leeg papier geeft vrijheid, maar kan ook verlammend zijn; niets levert zo vaak middelmaat op als totale vrijheid.<br /> * Spanningsboog. Afwisseling als ontwerpprincipe: spreken en zingen, woord en stilte, zitten en staan, gezamenlijk en individueel. Een viering die één register aanhoudt, zakt in — hoe mooi dat register ook is.<br /> * Praktische toets aan het slot. Een checklist-achtige afsluiting kun je vooraf opstellen: is er een herkenbaar begin en einde? Weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt? Is er naast iets te horen ook iets te zien en te doen? Kan het zonder toelichting? En waar niet, is die toelichting dan ingebouwd?<br /> <br /> Aanvullend zou een vraag kunnen zijn: waarom kies ik eigenlijk voor from scratch? Mogelijke antwoorden zijn: als oefening; of wanneer er voor de gelegenheid geen passend stramien voor handen is. Een herdenking na een ramp, een viering bij fuserende kerken, een bijeenkomst voor twee vrienden die een ruzie hebben bijgelegd. Ook ‘uit verveling met het bestaande stramien’ kan een antwoord zijn, in dat geval is het zinnig om eerst duidelijk te krijgen wat die verveling is, in hoeverre die betrekking heeft op vorm of op inhoud.<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Veertigdagentijd&diff=744 Veertigdagentijd 2026-07-20T08:40:33Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>== Carnaval ==<br /> Vanouds vormt aswoensdag het startpunt van de vastentijd, wat een ander woord is voor veertigdagentijd. In de aanloop naar de verplichte sobere periode vond men een laatste uitspatting wel op zijn plaats, carnaval werd een bijzonder fenomeen. Historici wijzen op wortels van ver voor onze jaartelling, en noemen Romeinse Saturnaliën en Bacchanalia, waar vruchtbaarheid en het omkeren van sociale rollen centraal stonden. Vanaf circa het jaar 1000 valt het feest samen met de periode vlak voor de katholieke vastentijd. De naam zou kunnen zijn afgeleid van het Latijnse carne vale (“vaarwel vlees”), wat verwijst naar het afscheid van vlees eten voor de vastenperiode. Het ‘Rijnlandse’ carnaval, met optochten en kostuums zoals we dat nu vaak kennen, ontstond begin 19e eeuw (1823) in Keulen.<br /> <br /> <br /> == Vasten ==<br /> Vasten is het gedurende een bepaalde tijd geheel of gedeeltelijk afzien van voedsel, met een spiritueel, religieus, disciplinair of medisch doel. Ook door tijdelijk af te zien van bijvoorbeeld drank of chocola, cafeïne, het nieuws, seks of Social Media kan men vasten. Het vasten hield in de Rooms-katholieke kerk oorspronkelijk in, dat men veertig dagen lang dagelijks slechts één maaltijd aan het eind van de dag nuttigde, geen vlees, zuivel, eieren en vaak ook geen vet. Dit is vergelijkbaar met wat nu nog in de oosterse kerken gebruikelijk is. Sinds 1966 is de regel veel soepeler: dat men op Aswoensdag en Goede Vrijdag slechts één volledige maaltijd gebruikt (met hoogstens twee tussendoortjes om het vol te houden) en op de vrijdagen geen vlees eet. In de protestantse kerken kent men zulke voorschriften niet. Toch is er juist ook onder protestanten een groeiende belangstelling voor het vasten; de invulling krijgt bij hen een persoonlijk en individueel karakter. Sommige kerken spelen dan weer op die trend in, door bijvoorbeeld vastenkalenders uit te delen en het vasten als geloofsoefening aan te prijzen vanaf de kansel. ‘De vasten breken’ is de oude term voor het markeren van het einde van de vastenperiode, een wel heel liturgische term voor het drinken van een glaasje wijn na de Paasnachtdienst.<br /> <br /> <br /> == Aswoensdag ==<br /> Volgens Matteüs 4 vastte Jezus veertig dagen in de woestijn. Vanwege het eerder genoemde ‘hier is het elke zondag Pasen’ tellen de zondagen niet mee, en zo komt men terugtellend uit bij de woensdag, ruim zes weken voor Pasen. De naam van deze woensdag is ontleend aan de thematiek: ‘Gedenk mens, dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren’, Genesis 3, 19. In de kerken die dit vieren, wordt een palmtakje van Palmpasen van het jaar ervoor verbrand. Zie [[Veertigdagentijd]]. Met de as daarvan tekent de voorganger een kruisje op het voorhoofd van de kerkgangers. <br /> In vrijzinnige kerken is aswoensdag nooit gevierd. Maar waar belangstelling ontstaat voor de vastentijd, komt ook de behoefte het begin daarvan te markeren. Dit kan op verschillende manieren, met of zonder bijeenkomst. De vraag valt te stellen of de traditionele vorm en thematiek van aswoensdag daarbij behulpzaam zijn.<br /> <br /> <br /> == Namen van de zondagen ==<br /> Net als bij de kerstkring, hebben alle zondagen in de paaskring namen gekregen, verbonden met bijbelteksten. Ook hier geldt, dat het in de Remonstrantse kerken niet gebruikelijk is daar veel aandacht aan te besteden. Toch zijn ze van belang, vanwege de vele referenties ernaar in teksten en liederen en voor de grotere samenhang van de periode.<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> ! Eerste van de veertigdagen: Invocabit !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 91, 15:Invocabit me et ego exaudiam eum.
“Hij roept Mij aan en Ik zal hem verhoren.” || Het begin van de weg naar binnen: de mens leert roepen uit de woestijn van het bestaan; vertrouwen midden in beproeving. Jezus wordt door de duivel op de proef gesteld, terwijl hij veertig dagen vast in de woestijn.<br /> |-<br /> ! Tweede van de veertigdagen: Reminiscere !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 25, 6:Reminiscere miserationum tuarum Domine. 
“Gedenk uw barmhartigheid, Heer” || De weg verdiept zich: het gebed wordt herinnering — niet alleen vragen, maar zich toevertrouwen aan een eeuwige trouw.<br /> |-<br /> ! Derde van de veertigdagen: Oculi !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 25, 15:Oculi mei semper ad Dominum.
“Mijn ogen zijn altijd op de Heer gericht.” || De blik richt zich: niet meer het verleden of de angst, maar een aandachtig kijken dat bevrijdt.<br /> |-<br /> ! Vierde van de veertigdagen: Laetare !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 66, 10:Laetare Jerusalem.
“Verheug u, Jeruzalem” || Midden in de soberheid klinkt vreugde: het licht begint door de ernst heen te schemeren. Deze zondag heeft de liturgisch kleur roze: het wit van Pasen komt door het paars heen.<br /> |-<br /> ! Vijfde van de veertigdagen: Judica !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 43, 1:Judica me Deus et discerne causam meam.
“Doe mij recht, God en beslecht mijn zaak.” || De confrontatie nadert: waarheid en schijn worden gescheiden; de mens wordt voor het innerlijk gericht geplaatst.<br /> |-<br /> ! Zesde van de veertigdagen: Palmzondag !! <br /> |-<br /> | de zondag is verbonden met Matteüs 21, 9:Hosanna filio David.
“Hosanna, Zoon van David.” || De koning verschijnt — maar in nederigheid; erkenning en lof in de aanloop naar Goede Vrijdag: Heden ‘hosanna’, morgen ‘kruisigt Hem’.<br /> |}<br /> <br /> <br /> == Palmzondag ==<br /> Palmpasen herdenkt de intocht van Jezus in Jeruzalem, waarbij de palmtakken – in Nederland vaak vervangen door buxus – als eerbetoon werden meegedragen. De palmpaasstok zelf gaat terug op de oude meiboom: een levende tak (den, berk of es) waarvan de bast werd geschild, gebruikt als lente- en vruchtbaarheidssymbool. Het broodhaantje op de stok heeft een gelaagde herkomst: in het volksgeloof gold het, net als de haan op de kerktoren, als afweer tegen kwade geesten; in de christelijke duiding verwijst het naar Petrus’ verloochening van Jezus.<br /> In veel kerken maken de kinderen deze zondag palmpaasstokken: een kruis van twee latjes, waar een broodhaantje op geprikt wordt. De kinderen versieren, meestal tijdens de dienst, de stokken met linten en eventueel wat lekkernijen zoals gedroogd fruit. Op enig moment komen zij de kerk in in een mooie stoet, om zich, na zo mogelijk een omgang door de ruimte, bij het liturgisch centrum op te stellen, alwaar de voorganger hen wat vraagt over Palmpasen en de stokken.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=MediaWiki:Mainpage-description&diff=743 MediaWiki:Mainpage-description 2026-07-20T08:39:01Z <p>Admin: Created page with &quot;Startpagina&quot;</p> <hr /> <div>Startpagina</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=MediaWiki:Mainpage&diff=742 MediaWiki:Mainpage 2026-07-20T08:37:39Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>Startpagina</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=MediaWiki:Mainpage&diff=741 MediaWiki:Mainpage 2026-07-20T08:37:24Z <p>Admin: Created page with &quot;Hoofdpagina&quot;</p> <hr /> <div>Hoofdpagina</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Main_Page&diff=740 Main Page 2026-07-20T08:36:30Z <p>Admin: Admin moved page Main Page to Startpagina</p> <hr /> <div>#REDIRECT [[Startpagina]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Startpagina&diff=739 Startpagina 2026-07-20T08:36:30Z <p>Admin: Admin moved page Main Page to Startpagina</p> <hr /> <div>'''Liturgie kennisbank''' — theoretisch kader, gebaseerd op het studieboekje.<br /> <br /> == Voorwoord ==<br /> * [[Plaatsbepaling]]<br /> <br /> == Een gang door de dienst ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door de dienst)]]<br /> * [[Rolverdeling]]<br /> * [[Inkeer]]<br /> * [[Intermezzo: een invloedrijke tweedeling]]<br /> * [[Kyrie en Gloria]]<br /> * [[Woord]]<br /> * [[Delen]]<br /> * [[Van hier gaan]]<br /> * [[Andere vieringen]]<br /> <br /> == Een gang door het jaar ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het jaar)]]<br /> * [[Advent]]<br /> * [[Kerst]]<br /> * [[Epifanie]]<br /> * [[Veertigdagentijd]]<br /> * [[De drie dagen van Pasen]]<br /> * [[Zondagen na Pasen]]<br /> * [[Hemelvaart]]<br /> * [[Pinksteren]]<br /> * [[Zondagen na Pinksteren]]<br /> * [[Herdenken van de overledenen]]<br /> * [[Eeuwigheidszondag]]<br /> * [[Themazondagen]]<br /> * [[Liturgische kleur]]<br /> <br /> == Een gang door het leven ==<br /> * [[Inleiding (Een gang door het leven)]]<br /> * [[Dopen]]<br /> * [[Belijdenis]]<br /> * [[Levensverbintenissen]]<br /> * [[Verbintenis verbreken]]<br /> * [[Overlijden en uitvaart]]<br /> <br /> == Achtergronden en liturgie-ontwerp ==<br /> * [[Begrippen]]<br /> * [[Ritueel]]<br /> * [[Sacrament]]<br /> * [[Taalgebruik]]<br /> * [[Signatuur]]<br /> * [[Kinderen en liturgie]]<br /> * [[Een viering opbouwen]]<br /> * [[De liturgische ruimte]]<br /> * [[Zegen]]<br /> * [[Vrijzinnig]]<br /> <br /> == Bijlagen ==<br /> * [[Indeling van de Bijbel]]<br /> * [[Remonstrantse Geloofsbelijdenis uit 2006]]<br /> * [[Voorbeeld: doopverantwoording]]<br /> * [[Trefwoordenlijst]]<br /> * [[Aanbevolen literatuur]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Advent&diff=738 Advent 2026-07-20T08:35:48Z <p>Admin: </p> <hr /> <div>De adventsperiode (latijn: advenire, ‘komen’) beslaat de vier zondagen voor 25 december. Het is een periode van inkeer, waarin de kerk vanouds stilstaat bij het donker in de wereld en uitziet naar licht en hoop, die gestalte krijgt in de geboorte van Jezus. De adventsperiode sluit aan bij het seizoen: de dagen worden korter, de mensen trekken zich terug in hun huizen, ook de natuur keert zich naar binnen. Dat is ook de reden dat het zonnewendefeest, 25 december, is gekozen om Kerst te vieren. De datum heeft geen bijbelse oorsprong. We weten immers niet op welke dag Jezus geboren is, waarschijnlijk niet in de winter.<br /> <br /> <br /> == Namen van de zondagen ==<br /> De vier adventszondagen hebben traditioneel een eigen naam en thematiek. De naam is ontleend aan de voorgeschreven introïtus-gezangen zoals die nog gebruikt worden in de Rooms-katholieke en Lutherse kerk. Hoewel de Remonstranten dit gebruik niet kennen, noemen we ze hier wel, omdat het zijn sporen heeft achtergelaten in de leesroosters en de adventsliederen van het Liedboek.
<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> ! Eerste advent: Ad te levavi !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Psalm 25, 1:Ad te levavi animam mea.
“Tot U hef ik mijn ziel op” || Het begin van de advent richt de innerlijke beweging naar boven: verwachting, vertrouwen, het zoeken naar God.<br /> |-<br /> ! Tweede advent: Populus Sion !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Jesaja 30, 19; 30:Populus Sion, ecce Dominus veniet. “Volk van Sion, zie, de Heer zal komen” || De belofte wordt concreter; de komst wordt aangekondigd aan een aangesproken volk.<br /> |-<br /> ! Derde advent: Gaudete !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Filippenzen 4, 4– 5:
Gaudete in Domino semper.
“Verheugt u in de Heer, altijd” || Een doorbreking van de ingetogenheid; vreugde omdat de komst nabij is.<br /> |-<br /> ! Vierde advent: Rorate caeli !! <br /> |-<br /> | de naam is ontleend aan Jesaja 45, 8:
Rorate caeli desuper et nubes pluant iustum “Dauwt, hemelen, van boven, laat de wolken de rechtvaardige regenen” || Een kosmisch beeld van ontvangenis; de komst staat op het punt te gebeuren.<br /> |}<br /> <br /> <br /> == Alternatief ==<br /> Waar deze thema’s worden losgelaten, wordt vaak alsnog naar een samenhang gezocht door een overkoepelend thema met vier afleveringen. Bijvoorbeeld rond vier vrouwen uit het geslachtsregister van Jezus, vier beelden van hoop of vier bijbelverhalen in de aanloop naar Kerst.<br /> <br /> <br /> == Vier kaarsen ==<br /> Doorgaans wordt de adventsperiode extra zichtbaar gemaakt door vier kaarsen, bijvoorbeeld op de liturgische tafel of op een adventskrans. De eerste zondag wordt de eerste kaars aangestoken. De tweede zondag brandt die kaars al en steken we de tweede er bij aan. Zo wordt het steeds lichter naar Kerst. Als er kinderen in de dienst zijn, is dit natuurlijk bij uitstek een taak voor hen! Na het aansteken kunnen ze een versje opzeggen: eerste kaars, ik steek je aan…<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Aanbevolen_literatuur&diff=737 Aanbevolen literatuur 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Trefwoordenlijst&diff=735 Trefwoordenlijst 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div><br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Voorbeeld:_doopverantwoording&diff=733 Voorbeeld: doopverantwoording 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Met de doop in deze Remonstrantse gemeente worden jullie kinderen niet opgenomen in ons kerkgenootschap maar in de Algemene, Wereldwijde Kerk van Christus.<br /> Wanneer wij onze kinderen laten dopen, doen we dat niet in de illusie dat daarmee ons kind ineens een kind van God wordt. Je hoeft niet gedoopt te worden om te worden wat je al bent: kind van God! <br /> Maar dopen dat is: het nieuwe leven in dankbaarheid aanvaarden. <br /> Jullie zijn hier gekomen om je kind te laten dopen, als teken van het begin en als viering van het leven.Dit kind dat jullie ontvangen hebben maakt jullie en ons allen blij en hoopvol. Het is een kans om zoveel van haar te houden dat zij zichzelf kan worden, en in geborgenheid een eigen weg kan vinden in een wereld die nog maar net voor haar is opengegaan.<br /> Jullie willen je kinderen hier laten dopen voor God en mensen,<br /> <br /> * in de naam van God, de Vader die ons onvoorwaardelijk liefheeft als zijn kind;<br /> * in de naam van de Zoon, Jezus Christus, kind onder de kinderen, mens onder de mensen die ons uitnodigt tot een leven in zijn voetsporen;<br /> * in de naam van de Heilige Geest, God die met ons meebeweegt en ons te hulp komt met inspiratie, kracht en liefde.<br /> <br /> In het besef van Gods nabijheid, willen jullie je kinderen vandaag door het water laten gaan, als teken van de liefde die telkens weer bevrijdt, nu en in de tijd die komt.<br /> (Florus Kruyne, naar ‘Prefix’, Landelijk Bureau Remonstranten, 1976)<br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Remonstrantse_Geloofsbelijdenis_uit_2006&diff=731 Remonstrantse Geloofsbelijdenis uit 2006 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Wij beseffen en aanvaarden<br /> dat wij onze rust niet vinden in de zekerheid van wat wij belijden,
maar in verwondering over wat ons toevalt en geschonken wordt;<br /> dat wij onze bestemming niet vinden in onverschilligheid en hebzucht,
maar in wakkerheid en verbondenheid met al wat leeft;<br /> dat ons bestaan niet voltooid wordt door wie we zijn en wat we hebben,
maar door wat oneindig groter is dan wij kunnen bevatten.<br /> Door dit besef geleid, geloven wij in Gods Geest
die al wat mensen scheidt te boven gaat
en hen bezielt tot wat heilig is en goed,
opdat zij, zingend en zwijgend,
biddend en handelend,
God eren en dienen.<br /> Wij geloven in Jezus, een van Geest vervulde mens,
het gelaat van God dat ons aanziet en verontrust.
Hij had de mensen lief en werd gekruisigd
maar leeft, zijn eigen dood en die van ons voorbij.
Hij is ons heilig voorbeeld van wijsheid en van moed
en brengt ons Gods eeuwige liefde nabij.<br /> Wij geloven in God, de Eeuwige,
die ondoorgronde liefde is, de grond van het bestaan,
die ons de weg van vrijheid en gerechtigheid wijst
en ons wenkt naar een toekomst van vrede.<br /> Wij geloven dat wij zelf,
zo zwak en feilbaar als wij zijn,
geroepen worden om met Christus en allen die geloven verbonden,
kerk te zijn in het teken van de hoop.<br /> Want wij geloven in de toekomst van God en wereld,
in een goddelijk geduld dat tijd schenkt
om te leven en te sterven en om op te staan,
in het koninkrijk dat is en komen zal,
waar God voor eeuwig zijn zal: alles in allen.<br /> Aan God zij de lof en de eer
in tijd en eeuwigheid.<br /> Amen<br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Indeling_van_de_Bijbel&diff=729 Indeling van de Bijbel 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>{| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> | Eerste Testament (Oude Testament) || <br /> |-<br /> | De Wet (Pentateuch / 
vijf boeken van Mozes) || Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium<br /> |-<br /> | Historische boeken || Jozua, Richteren, Ruth, 1 en 2 Samuël, 
1 en 2 Koningen, 1 en 2 Kronieken, Ezra, Nehemia, Esther<br /> |-<br /> | Poëzie en Wijsheidsliteratuur || Job, Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied<br /> |-<br /> | Grote profeten || Jesaja, Jeremia, Klaagliederen, Ezechiël, Daniël<br /> |-<br /> | Kleine profeten || Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk, Zefanja, Hagai, Zacharia, Maleachi<br /> |-<br /> | Deuterocanonieke boeken (afhankelijk van de editie) || Tobit, Judit, 1 en 2 Makkabeeën, Wijsheid van Salomo, Sirach, Baruch, Brief van Jeremia, en aanvullingen op Daniël en Esther<br /> |}<br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> | Tweede Testament (Nieuwe Testament) || <br /> |-<br /> | Evangeliën en Handelingen || Matteüs, Marcus, Lucas, Johannes, Handelingen<br /> |-<br /> | Brieven van Paulus || Romeinen, 1 en 2 Korintiërs, Galaten, Efeziërs, Filippenzen, Kolossenzen, 1 en 2 Tessalonicenzen, 
1 en 2 Timoteüs, Titus, Filemon<br /> |-<br /> | Algemene brieven || Hebreeën, Jakobus, 1 en 2 Petrus, 1, 2 en 3 Johannes, Judas<br /> |-<br /> | Profetie || Openbaring<br /> |}<br /> <br /> [[Category:Bijlagen]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Vrijzinnig&diff=727 Vrijzinnig 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>[[[[ nog verder uitwerken ]]]] <br /> Wat betekent ‘vrijzinnig’ liturgisch? Een uitgangspunt kan zijn dat het vieren een persoonlijke, zich ontwikkelende verhouding tot de traditie mag hebben, en nooit de aanvaarding van een vaststaand pakket behelst. Voor de liturgie heeft dat drie gevolgen.<br /> <br /> * Geen voorgeschreven liturgie. Vrijzinnige kerkgenootschappen kennen geen dienstboek met gezag; wat er zondag gebeurt, wordt plaatselijk bepaald, en twee gemeenten uit hetzelfde verband kunnen liturgisch sterk verschillen. 
Die vrijheid zorgt voor eigenaarschap en geeft de plaatselijke gemeente en voorgangers veel verantwoordelijkheid voor de vorm en de inhoud. Als daar geen gevolg aan wordt gegeven, wordt gewoontevorming de enige vorming.<br /> * De traditie als bron, niet als wet. Vrijzinnigheid verhoudt zich idealiter tot de traditie zoals een kind tot een blokkendoos: er wordt geschoven, geschikt, gestapeld, omgegooid. Een oud gebed kan klinken náást een gedicht van een hedendaagse dichter; een zenmeester kan een tweede lezing leveren. De toets is niet “mag dit?” maar “werkt dit?”. Die toets is ingewikkelder dan ze lijkt: vrijheid die alleen maar leidt tot wegnemen (geen credo, geen sacramentstheologie, geen vaste vormen) houdt weinig over. De vraag aan vrijzinnige liturgie is dus niet wat ze diskwalificeert, maar wat fundamenteel is, en wat er op dat fundament gebouwd wordt.<br /> * De mondige kerkganger. Vrijzinnige liturgie veronderstelt geen instemming: wie meeviert, hoeft niet alles te onderschrijven wat er klinkt. Het leidt tot een voorkeur voor open, vragende en meervoudige taal (zie Godsbeelden), voor het optionele voorschrijven (“wie wil, kan...”), en de terughoudendheid bij formules die instemming claimen. Ook hier is subtiliteit geboden, vrijzinnig is wat anders dan vrijblijvend, er is genoeg om vierkant achter te staan.<br /> <br /> Noot tot slot: de vrijzinnige kerken hebben geparticipeerd in de liturgische ontwikkeling. Toch bleef een brede belangstelling bij de achterban vaak uit, nog lange tijd gold liturgie in vrijzinnige kring als bijzaak naast de preek en het vrije woord. De herontdekking en herwaardering van rituelen en symbolen, van traditie, van zintuiglijkheid, van het gebruik van de ruimte, is in vrijzinnige kring dan ook nog volop in beweging en voor wie het interesseert, valt er nog veel te onderzoeken!<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Zegen&diff=725 Zegen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>[[[ nog uitwerken ]]]<br /> Wat er gebeurt als er gezegend wordt. De zegen is het meest performatieve moment van de dienst (verwijzen naar perf. lemma): er wordt niet óver Gods nabijheid gesproken, ze wordt toegezegd. De voorganger spreekt de zegen niet uit als wens (“moge het u goed gaan”) maar als toezegging in Gods naam — vandaar de klassieke vorm met opgeheven handen, het gebaar van overdracht. Hier wringt iets vruchtbaars voor vrijzinnigen: wie durft er namens God te spreken? Een begaanbare weg: de zegen is geen bezit van de voorganger maar van de gemeente en haar traditie; de voorganger leent er zijn stem aan.<br /> Zegenen versus gezegend worden. Taalkundig aardig: de gemeente wordt gezegend én zegent zelf (de wederkerige slotformules, “zegenen wij elkaar”). De aäronitische zegen (Numeri 6:24-26) als oertekst — met de drieslag die behoedt, genadig is, vrede geeft. De trinitarische zegen (2 Korintiërs 13:13) als tweede klassieke vorm.<br /> Zending, de vergeten helft. De zegen is geen afsluiting maar een uitzending. Liturgisch betekent dit dat het slot van de dienst een richting heeft: naar buiten. De consequentie voor het ontwerp: geen uitleidende mededelingen ná de zegen (de zegen is het laatste woord), en de vraag of het slotlied vóór of na de zegen komt is al beantwoord.<br /> par.
De zegen buiten de dienst. Zegening van personen bij levensmomenten, van huizen, van relaties (verwijzen naar levensverbintenissen), misschien begrenzing: wat zegent de kerk wel en niet, en wie mag zegenen? Lourdesrommel?<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=De_liturgische_ruimte&diff=723 De liturgische ruimte 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>[[[[ nog uitwerken ]]]]]<br /> De ruimte is medespeler. Een viering vindt niet plaats ín een ruimte maar mét een ruimte: de ruimte bepaalt wat mogelijk is (akoestiek, zichtlijnen, loopruimte) en zegt zelf al iets voordat er een woord is gesproken. Wie een kathedraal binnenkomt, wordt stil; wie een kring stoelen ziet, verwacht gesprek. Verwijzen naar signatuur: gebouw is deel van de signatuur.<br /> Twee grondvormen en hun theologie. De axiale opstelling (banken in rijen, gericht op één punt: kansel of altaar) belichaamt: de gemeente ontvangt, het heilige van voren. De centrale opstelling (kring, ellips, rond de tafel) belichaamt: het heilige gebeurt in het midden, de gemeente vormt het lichaam. Geen van beide is ‘beter’ — ze zeggen iets anders, en het gaat erom of de opstelling zegt wat de gemeente gelooft. De geschiedenis erbij: de kanselgerichte refokerk), de liturgische beweging van de twintigste eeuw die de tafel terughaalde (verwijzing naar het intermezzo).<br /> De liturgische plekken. Tafel, kansel/lezenaar (ambo noemen), doopvont, paaskaars: ‘plaats-logica’. Staat de doopvont bij de ingang (de doop als toegang tot de gemeente) of vooraan (zichtbaarheid)? Waar staat de paaskaars het hele jaar? Eén principe boven alles: een plek die iets betekent, moet je niet als opbergruimte gebruiken — de tafel is geen aflegtafel voor mappen en mededelingen.
Licht, klank, leegte. Licht als liturgisch middel (de zon door de ramen als ‘gratis liturgie’, kunstlicht dat kan dimmen bij een avondgebed); akoestiek die bepaalt wat er gezongen kan worden (een droge zaal doodt gemeentezang, verwijs naar de kerkmusicus); en de waarde van leegte — een ruimte die vol staat, laat geen ruimte voor wat komen moet.<br /> De gehuurde en gedeelde ruimte. Pragmatisch realisme: veel gemeenten vieren in een gebouw dat niet (meer) van hen is of dat door de week van iedereen is. Wat maakt een multifunctionele zaal op zondagmorgen tot liturgische ruimte? Antwoord in lijn met ritueelframing: het neerzetten van de tafel, het aansteken van de kaars, het neerleggen van het kleed — de ruimte wordt liturgisch gemáákt, elke week opnieuw. Geen armoede maar deel van liturgie maken..<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Een_viering_opbouwen&diff=721 Een viering opbouwen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>== Bij een vaststaande orde van dienst ==<br /> Als de gemeente een vaststaande orde van dienst hanteert, is het opbouwen in principe een invuloefening die volgens een al even vast stramien kan verlopen.<br /> <br /> # '''Lezingen bepalen'''<br /> : De lezingen van de zondag, met name de Evangelielezing, vormen inhoudelijk de kern van de dienst (níet de preek!). In het licht van de lezingen wordt al het andere gezocht, van openingslied tot slotlied, van gebed tot preek.<br /> # '''Muziekkeuze bepalen'''<br /> : De diverse liederen hebben hun eigen thematiek (openingslied, slotlied, etc.) en er kan een variant gekozen worden die recht doet aan de lezing en de tijd van het kerkelijk jaar. In het totaal van de muziekkeuze kan balans worden gezocht, tegenover een moeilijk onbekend lied mag misschien iets vertrouwds staan, iets dat al drie weken op rij is gezongen kan de vierde keer nog sterker werken, of misschien beter weggelaten. Veel ferme taal vraagt misschien om ook wat zachte woorden.<br /> # '''Preek en gebeden schrijven'''<br /> : De voorganger schrijft de preek en de gebeden, wat buiten het bestek van dit boekje valt. Naast de lezing kan natuurlijk veel meer, van het wereldnieuws tot het gemeenteleven, een plaats krijgen in de preek en de gebeden.<br /> In sommige gemeenten zijn dit allemaal taken van de voorganger. Op andere plaatsen is 1 een gegeven (leesrooster), wordt 2 door de kerkmusicius gedaan of een groep gemeenteleden, en is de voorganger pas bij 3 aan de beurt. Dit kan een goede werkwijze zijn vanwege de meerdere invalshoeken die het oplevert. De betrokkenen moeten dan wel goed zijn toegerust tot hun taak. Het kan helpend zijn voor een voorganger die anders week na week moet bedenken wat nu weer te te lezen en te zingen, of bijvoorbeeld als een gemeente geen eigen vaste voorganger heeft, om ‘elke zondag hetzelfde liedje’ te voorkomen. <br /> Op sommige plekken is het gebruikelijk een dienst een ‘thema’ te geven. Waar een thema als leidraad in de plaats komt van de lezing, ligt een zekere inhoudelijke verschraling wel op de loer. Het kan in dat geval raadzaam zijn alsnog de lezing inhoudelijk leidend te maken bij het vormgeven van de rest van de dienst.<br /> <br /> <br /> == Met een leeg papier (‘from scratch’) ==<br /> Wie met een leeg papier begint, heeft natuurlijk de ultieme vrijheid om dat naar eigen believen in te vullen. Enige wenken kunnen misschien behulpzaam zijn.<br /> <br /> * Uitgangspunt. De eerste vraag kan misschien beter niet “wat gaan we doen?” zijn, maar “wat moet hier gebeuren?”. Wie zijn de mensen, wat moet er gezegd, gevierd, betreurd of gemarkeerd worden? Pas als dat helder is, komen vorm en middelen. Dit is in feite de driedeling van ritueel (zie [[Ritueel]]) omgekeerd toegepast: eerst de betekenis, dan daar symbool, handeling en taal bij zoeken.<br /> * Eén kern kiezen. Een nieuwe viering is het sterkst als ze één ding wil zeggen. Bij een leeg papier is de verleiding groot álles erin te stoppen wat mooi is.<br /> * Een raamwerk opzetten. Ook een vrije viering heeft een skelet nodig: opening; verdieping; hoogtepunt; afronding, of het klassieke inkeer; woord; delen; van hier gaan. Je hoeft het stramien niet te tonen, maar het moet er onder zitten, zoals een gebouw zijn constructie niet toont maar wel heeft.<br /> * Wat kan ik gebruiken van wat er al is? Liturgie gedijt bij herhaling; wie alles nieuw maakt, geeft daarvan iets prijs. Een vrije vorm vraagt, paradoxaal genoeg, veel houvast, bestaande onderdelen kunnen zo’n houvast geven. Een leeg papier geeft vrijheid, maar kan ook verlammend zijn; niets levert zo vaak middelmaat op als totale vrijheid.<br /> * Spanningsboog. Afwisseling als ontwerpprincipe: spreken en zingen, woord en stilte, zitten en staan, gezamenlijk en individueel. Een viering die één register aanhoudt, zakt in — hoe mooi dat register ook is.<br /> * Praktische toets aan het slot. Een checklist-achtige afsluiting kun je vooraf opstellen: is er een herkenbaar begin en einde? Weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt? Is er naast iets te horen ook iets te zien en te doen? Kan het zonder toelichting? En waar niet, is die toelichting dan ingebouwd?<br /> <br /> Aanvullend zou een vraag kunnen zijn: waarom kies ik eigenlijk voor from scratch? Mogelijke antwoorden zijn: als oefening; of wanneer er voor de gelegenheid geen passend stramien voor handen is. Een herdenking na een ramp, een viering bij fuserende kerken, een bijeenkomst voor twee vrienden die een ruzie hebben bijgelegd. Ook ‘uit verveling met het bestaande stramien’ kan een antwoord zijn, in dat geval is het zinnig om eerst duidelijk te krijgen wat die verveling is, in hoeverre die betrekking heeft op vorm of op inhoud.<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Kinderen_en_liturgie&diff=719 Kinderen en liturgie 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>[[[ nog uitwerken ]]] Zijn kinderen gast in een volwassenendienst, of is de gemeente een gemeenschap van alle leeftijden waarin de liturgie voor iedereen is? Elke praktische keuze vloeit uit dat antwoord voort.
<br /> De gangbare modellen, met hun voor en tegen. <br /> (1) Kinderen de hele dienst aanwezig — vraagt liturgie die ook zonder woorden werkt: symboolhandelingen, muziek, beweging; het sterkste argument is dat kinderen liturgie leren zoals ze taal leren, door onderdompeling, niet door uitleg. <br /> (2) Kindernevendienst — kinderen gaan na een gezamenlijk begin naar een eigen ruimte en komen (idealiter) terug vóór de zegen; let op de liturgische betekenis van dat weggaan en terugkomen: geef het vorm (een lantaarn mee, een lied), anders wordt het logistiek. <br /> (3) Het kindermoment — vijf minuten kind-zijn in een volwassenendienst; eerlijk benoemen dat dit vaak vooral vertederend is voor de volwassenen, en de valkuil: het kind als act. <br /> (4) Aparte kinderdiensten/gezinsdiensten — met de vraag of je daarmee de generaties dient of juist scheidt.<br /> Wat kinderen aan liturgie hebben — en liturgie aan kinderen. Kinderen zijn ritueelvirtuozen: herhaling verveelt ze niet maar stelt ze gerust (elke ouder die honderd keer hetzelfde boekje voorlas weet dit). Het probleem is zelden dat liturgie te moeilijk is voor kinderen, eerder dat ze te talig is. Wat kinderen nodig hebben — zichtbaarheid, lijfelijkheid, deelname — maakt de liturgie ook voor volwassenen beter. Verwijzing naar de driedeling: symbool en symboolhandeling verstaan kinderen eerder dan symbooltaal.<br /> Praktisch. Kinderen een echte rol geven (kaars aansteken, collecteren, lezen, niet om de schattigheid maar volwaardig); en de peuter die door de stilte heen kraait — signatuurvraag: hoort dat erbij of kijkt men misprijzend?<br /> etc. ?!<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Signatuur&diff=717 Signatuur 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Wie Taizé kent en daar heengaat, heeft een duidelijke verwachting wat daar aan te treffen. De ruimte is kenmerkend, de mensen veelal op de grond zittend, de eigen liederen die vaak worden herhaald. Taizé heeft dus een duidelijke signatuur. Het is bijna ondenkbaar dat in Taizé de broeders besluiten: vandaag gaan we eens muziek uit de Top 40 draaien, een mens wil eens wat anders. Zouden ze het toch doen, hoe zouden de bezoekers dan reageren? Het is zinvol voor wie zich met liturgie bezighoudt, na te denken over de eigen signatuur van de gemeente. Welke verwachting mogen mensen hebben, als ze ons bezoeken? Wat zou die verwachtingen doorbreken? En is dat goed? Een paar variabelen, er zijn er veel meer te verzinnen:<br /> <br /> * Muziek. Welke muziek past in ons gebouw, wat past bij de gemeente, wat bij onze traditie? Is het voor elk wat wils, van psalm tot singer-songwriter, of willen we ons hierin profileren? Is het oké als er een bandje staat op zondag? Mogen liederen alleen Nederlandstalig zijn?<br /> * Tijdsduur. Is een dienst van een half uur ook goed? En als het een keer twee uur wordt? Hoe lang is een preek eigenlijk bij ons?<br /> * Bronnen. Putten we alleen uit de canonieke bijbel, of kan een tekst van een zen-meester of een filosoof ons ook inspireren? En mag dat dan ook in de plaats van de schriftlezing komen?<br /> * Kleding. Mag de voorganger bij ons in korte broek verschijnen? En de kerkganger?<br /> * Fysiek. Wordt er gedanst in de kerk, geknield, staan mensen hand in hand als ze het Onze Vader bidden?<br /> * Taal. Spreken we van ‘Heer’ of vermijden we dat juist? Is de taal plechtig of alledaags, mag er humor in een preek?<br /> * Stilte. Is stilte belangrijk? Hoe lang mag een stilte duren?<br /> * Participatie. Wie mag er iets zeggen, voorlezen, voorgaan — alleen de professional, of ook het gemeentelid, het kind, de gast? Mag er gereageerd worden op de preek? Is er ruimte voor spontane voorbeden uit de gemeente, of ligt alles vooraf vast?<br /> * Kinderen. Zijn kinderen de hele dienst aanwezig, gaan ze naar een eigen ruimte, of zijn ze er eigenlijk nooit? En als een peuter doorheen de stilte kraait — hoort dat erbij of kijkt men vermanend om?<br /> * Techniek. Is er een beamer, of doen we bewust geen schermen in de kerkzaal?<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Taalgebruik&diff=715 Taalgebruik 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>== Inclusief taalgebruik ==<br /> In de liturgie spreken we vanuit en tot de gemeenschap, en die gemeenschap is pluriform. Waar woorden een deel van de gemeenschap buitensluiten, spreken we van exclusief taalgebruik. <br /> Voor de hand ligt daarbij het aanspreken van een groep met woorden waar niet iedereen zich mee identificeert, zoals ‘broeders en zusters’ of ‘dames en heren’. <br /> Maar overal waar iets generaliserends of classificerends wordt gezegd, ligt exclusiviteit op de loer. “Na weer een hele week te hebben gewerkt, kunnen we vandaag tot rust komen”, bidt of preekt de voorganger. De zin bevat twee beweringen die niet voor iedereen opgaan en is daarmee niet inclusief.<br /> <br /> Enkele categorieën, er zijn er veel meer te bedenken:<br /> <br /> <br /> === Veronderstelde levensomstandigheden ===<br /> : “Wij hebben het hier goed, een dak boven ons hoofd, en we hoeven ons geen zorgen te maken over of we wel voldoende te eten hebben.”<br /> <br /> === Veronderstelde familie-omstandigheden ===<br /> : “Als ouders weten we vaak precies wat onze kinderen nodig hebben.” 
“Jullie mogen weer bij je vader en moeder gaan zitten.”<br /> <br /> === Geen rekening houden met beperkingen ===<br /> : “Ik verzoek u te gaan staan”. 
“We worden blij als we buiten de nieuwe bloesems zien.”<br /> <br /> === Veronderstelde kennis ===<br /> : “We kennen allemaal het verhaal van Zacheüs.” “Bonhoeffer zei...”<br /> <br /> === Veronderstelde nationale/culturele/religieuze achtergrond ===<br /> : “U leerde dit lied vast al op de zondagsschool.” “Ons vaderland.”<br /> <br /> === Veronderstelde ervaring ===<br /> : “We weten hoe het is om een dierbare te verliezen.”<br /> Bij elke bewering hierboven kun je de vraag stellen: is deze individueel wáár voor de personen tegen wie het gezegd wordt? Zo nee, dan moet het anders geformuleerd. In plaats van ‘mannen en vrouwen’ kun je ‘mensen’ zeggen. In plaats van ‘Bonhoeffer’ kun je ‘de duitse theoloof Dietrich Bonhoeffer’ zeggen. Niemand met een visuele beperking zal aanstoot nemen aan ‘Buiten zijn de nieuwe bloesems, u heeft ze misschien wel gezien of geroken’ (al is dat dan weer geen geschikte zin voor de gevangenispastor). <br /> Een schijnoplossing is het vervangen van ‘wij’ door ‘de meesten van ons’ en soortgelijke constructies. ‘De meesten van ons weten hoe het is om kinderen te hebben’ is dan misschien als bewering wáár, maar sluit nog net zo hard de kinderloze persoon buiten, die te horen krijgt iets niet te weten. Wat dan wel? In dit geval was het benoemen van de verbinding met de aanwezigen niet nodig. ‘Ouders weten vaak al wat kinderen nodig hebben, voor ze het vragen’. <br /> Inclusief taalgebruik vraagt om een pastorale fijngevoeligheid.<br /> <br /> <br /> == Godsbeeld ==<br /> Taalgebruik over God is nooit neutraal: elk woord (God, Vader, Allerhoogste, Herder, Heere, Ene, Bron van Zijn, Opperwezen) impliceert een beeld, en elk beeld heeft associaties en connotaties die ook nog eens van persoon tot persoon verschillen. De één vindt de Heer is mijn herder een troostrijk Godsbeeld, een ander zegt ‘ik ben geen schaap’. <br /> Het kan bij het schrijven van teksten of rituelen zinvol zijn, te bedenken welk Godsbeeld daarmee verbonden kan worden. Wie een gebed schrijft voor een doopdienst, kan God als Schepper betrekken bij het nieuwe leven. Maar ook het beeld van de Vader is passend, die voor al zijn kinderen zorgt. In de taal kan aangesloten worden bij de geloofsgemeenschap waar de woorden voor gezocht worden, of juist ruimte gemaakt worden voor een nieuwe invalshoek.<br /> Veel taal over God is mannelijk. De feministische theologie houdt een pleidooi voor een godsbeeld dat breder is. Simpelweg ‘Vader’ vervangen door ‘Moeder’ lost het probleem niet op: beide beelden blijven gekleurd door westerse rolpatronen — de vader als gezagsdrager, de moeder als verzorger — en houden zo alsnog een ongewenste tweedeling in stand&lt;ref&gt;A.-M. Korte, “Gods geslacht. Gender en verwantschap in vrouwenstudies theologie”, Tijdschrift voor Theologie 40 (2000), nr. 3, 251-275.&lt;/ref&gt;. De vrijzinnige traditie kiest daarom liever voor meerstemmigheid: verschillende beelden naast en door elkaar, ook binnen één viering.<br /> <br /> == Noten ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Sacrament&diff=713 Sacrament 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Een sacrament is een ritueel waarin, naar klassiek kerkelijk verstaan, God zelf handelt: het zichtbare teken van een onzichtbare genade. Wat een sacrament onderscheidt van andere rituelen is niet de vorm — ook een sacrament bestaat uit taal, voorwerp en handeling — maar de belijdenis dat er in dit ritueel méér gebeurt dan mensen doen. <br /> De eerste bouwsteen van sacrament is ‘gelijkenis’. In Genesis staat:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;God sprak: ‘Nu gaan Wij de mens maken, als beeld van Ons, op ons gelijkend...’. En God schiep de mens als zijn beeld, als het beeld van God schiep Hij hem (Genesis 1, 27)&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Er is een gelijkenis tussen God en mens, de aardse mens is daardoor in staat het hemelse uit te beelden. <br /> De tweede bouwsteen is ‘sluier’. In het woord gelijkenis wordt ook aangegeven dat de mens niet God ís, maar op God lijkt. Daarmee wordt duidelijk dat er een wezensverschil blijft tussen aarde en hemel. De gelijkenis openbaart de goddelijke werkelijkheid, maar op een versluierde, dat wil zeggen menselijke manier.<br /> Gelijkenis en sluier vormen samen de kern van het begrip symbool dat met het woord sacrament verweven is.&lt;ref&gt;H.A.J. Wegman, Riten en mythen. Liturgie in de geschiedenis van het christendom, Kampen: Kok, 1991, 41-42.&lt;/ref&gt;<br /> De protestantse kerk kent als sacramenten Doop en Avondmaal. De Rooms-katholieke kerk kent er daarnaast nog vijf:<br /> <br /> * Vormsel. De bevestiging van de doop, waarbij de gedoopte (meestal als tiener) door zalving en handoplegging de heilige Geest ontvangt en zelf ja zegt tegen wat bij de doop over hem of haar is uitgesproken.<br /> * Biecht. De belijdenis van zonden tegenover een priester, die namens God de vergeving uitspreekt (absolutie); tegenwoordig ook wel ‘sacrament van boete en verzoening’ genoemd.<br /> * Ziekenzalving. De zalving met olie van een ernstig zieke of stervende, als teken van Gods nabijheid en kracht; vroeger bekend als ‘het laatste oliesel’, maar niet langer uitsluitend voor stervenden bedoeld.<br /> * Wijding. De handoplegging en het gebed waardoor iemand wordt aangesteld tot diaken, priester of bisschop, en daarmee blijvend in dienst van kerk en sacramenten wordt gesteld.<br /> * Huwelijk. De wederzijdse belofte van trouw tussen twee mensen ten overstaan van God en de gemeenschap; bijzonder is dat de gehuwden dit sacrament aan elkáár toedienen — de priester is getuige.<br /> <br /> == Noten ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Ritueel&diff=711 Ritueel 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>== Wat is een ritueel? ==<br /> Een wetenschappelijke definitie van een ritueel blijkt niet makkelijk te geven. Jan Snoek onderscheidt vier ‘vaste kenmerken’ en een reeks aanvullende kenmerken waarvan een deel aanwezig moet zijn om iets een ritueel te kunnen noemen&lt;ref&gt;J.A.M. Snoek, “Defining Rituals”, in: J. Kreinath, J. Snoek &amp; M. Stausberg (red.), Theorizing Rituals: Issues, Topics, Approaches, Concepts, Leiden/Boston: Brill, 2006, 11-13.&lt;/ref&gt;. 
De vaste kenmerken zijn:<br /> <br /> * Cultureel geconstrueerd. Een ritueel is binnen een specifieke gemeenschap gemaakt en overgeleverd. Wat een symbool betekent is een culturele afspraak&lt;ref&gt;S.J. Tambiah, “A Performative Approach to Ritual”, Proceedings of the British Academy 65 (1979), 113-169, hier 119.&lt;/ref&gt;.<br /> * Traditioneel gesanctioneerd. In beginsel kunnen alle handelingen rituele handelingen zijn; of dit daadwerkelijk zo is wordt binnen de traditie bepaald.<br /> * Ingekaderd (“framed”). Een ritueel is afgezonderd van de dagelijkse routine, met een herkenbaar begin en einde: het is duidelijk wanneer het gewone handelen ophoudt en het rituele begint, en andersom.<br /> * De uitvoerders maken deel uit van de geadresseerden. Een voorbeeld is de Maaltijdviering, waarbij de delers zelf ook deelnemen aan de maaltijd.<br /> <br /> De Oud-Katholieke Kerk schrijft in een recente toelichting op rituelen in de liturgie&lt;ref&gt;Oud-Katholieke Kerk van Nederland, “Waarom hebben wij rituelen nodig? Over rituelen in leven en liturgie”, [https://oudkatholiek.nl oudkatholiek.nl], 25 februari 2026, geraadpleegd maart 2026.&lt;/ref&gt;:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;Een ritueel is iets anders dan een gewoonte. Ons dagelijks leven bestaat uit talloze gewoontes: de wijze van opstaan in de ochtend, de volgorde van handelingen voordat je de deur uitgaat, enzovoort. 
(...) 
Bij een ritueel gaat het over betekenis geven aan wat er in het leven gebeurt. Wij mensen verlangen immers naar zin en we hebben het nodig om stil te staan bij belangrijke momenten in het leven. Door die momenten met een ritueel te begeleiden en dit met anderen te delen geef je er gezamenlijk betekenis aan. 
(...) 
Een ritueel is een vast handelingspatroon dat een symbolische betekenis krijgt. Binnen de liturgie gaan bij een ritueel altijd taal, voorwerp en handeling samen.&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> <br /> == De driedeling: symbool, symboolhandeling, symbooltaal&lt;ref&gt;G. Lukken, Geen leven zonder rituelen: antropologische beschouwingen met het oog op de christelijke liturgie, Baarn: Ambo, 1984 (2e dr. Hilversum: Gooi &amp; Sticht, 1986), hoofdstuk I.&lt;/ref&gt; ==<br /> * Het symbool (voorwerp) is iets herkenbaars uit het dagelijks leven, dat in de rituele context een bijzondere betekenis krijgt. Het klassieke voorbeeld is water. Water is vanalles, je kunt het drinken of er in zwemmen. Maar wanneer er wordt gedoopt, verwijst water naar de dood, waar iemand doorheen kan gaan.<br /> * De symboolhandeling is een concrete, herkenbare handeling die door de context van het ritueel een bijzondere betekenis krijgt. Je kunt water over iemand heen gieten en dat is dan dat, maar bij de doop staat de handeling ten dienste van de betekenis die het symbool heeft: de doortocht naar nieuw leven.<br /> * De symbooltaal is de begeleidende doopformule (“Ik doop je in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest”).<br /> <br /> <br /> == Performatieve taal ==<br /> Deze woorden, ‘Ik doop je in de naam...’ etcetera, zijn performatief&lt;ref&gt;Het onderscheid tussen constaterende taal (die iets beschrijft) en performatieve taal (die de genoemde handeling zelf voltrekt) is uitgewerkt door de taalfilosoof J.L. Austin, How to Do Things with Words, Oxford: Clarendon Press, 1962 (postuum gepubliceerd, gebaseerd op zijn William James Lectures aan Harvard, 1955).&lt;/ref&gt;: het woord zelf bewerkstelligt iets. De woorden zijn niet slechts informatief, het is geen toelichting (‘ik doop je’), maar door het te zeggen gebeurt het. Een ander voorbeeld van performatieve taal is de voorzitter die door te zeggen ‘ik open de vergadering’, de vergadering opent. Een symbool (hamer) en symboolhandeling (op de tafel slaan) maken er een heus ritueel van. Het krachtigste voorbeeld van performatieve taal vind je in Genesis 1. God zei ‘er zij licht’, en er was licht.<br /> <br /> <br /> == Zelf een ritueel ontwerpen ==<br /> Bij het ontwerpen van een ritueel is de driedeling een bruikbaar gereedschap: zoek een symbool dat bij de gelegenheid past, kies dan de handeling die dat symbool tot zijn recht laat komen, en voeg de woorden toe die het geheel dragen. Een symbool werkt alleen als het uit zichzelf al iets zegt, zonder uitleg. Kies daarom liefst voor iets alledaags en herkenbaars (een steen, brood, licht): de kracht van een symbool zit in wat het al meebrengt aan gedeelde betekenis.
Een zelfbedacht ritueel mist als vanzelf wat een traditioneel ritueel wél heeft: vertrouwdheid en herkenbaarheid vanuit herhaling. Dat is geen bezwaar om het toch te doen, maar wel een reden om bescheiden te zijn over wat het kan dragen. Een nieuw ritueel is het sterkst wanneer het maar één ding wil zeggen, en dat helder.<br /> <br /> == Noten ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Begrippen&diff=709 Begrippen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>In het kader van liturgieontwerp hanteren we de volgende definities:<br /> <br /> * Rite
Een ondeelbare rituele handeling: het uitwisselen van de ringen, de handoplegging, het aansteken van de paaskaars.<br /> * Ritueel
Een vast handelingspatroon met symbolische betekenis, waarin taal, voorwerp en handeling samengaan, zoals bij het bedienen van de doop.<br /> * Ceremonie
Een samenhangende opeenvolging van riten, met een herkenbaar begin en einde: de huwelijksdienst, de doopbediening, de uitvaartplechtigheid.<br /> * Viering 
De samenkomst als geheel, waar een ceremonie deel van kan uitmaken.<br /> <br /> Het bovenstaande onderscheid is enigszins arbitrair, in de literatuur worden vaak ofwel rite en ritueel ofwel ritueel en ceremonie als synoniem beschouwd. In het hier gemaakte onderscheid is een rite elementairder dan een ritueel, in die zin dat het aansteken van de paaskaars ook zonder woorden kan, of het uitwisselen van ringen.<br /> <br /> * Orde van dienst
De volgorde van de diverse onderdelen van de viering, en hun inhoud (wat wordt er gezongen en gelezen). Orde van dienst wordt ook als term gebruikt voor een boekje met die informatie, als de kerkgangers dat krijgen uitgereikt. 
Beide fenomenen worden in de volksmond ook abuslievelijk ‘liturgie’ genoemd.<br /> <br /> [[Category:Achtergronden en liturgie-ontwerp]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Overlijden_en_uitvaart&diff=707 Overlijden en uitvaart 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>== Voorbereiding ==<br /> Elke uitvaart is anders en elke situatie ook. Soms kennen de voorganger en de familie elkaar al heel lang, soms helemaal niet. Soms is het sterven een proces, waarin ruimte is om wensen voor de uitvaart te bespreken, of over wat er nog gezegd moet worden. Soms heeft de overledene bij leven zijn wensen aan naasten toevertrouwd, of aan papier. Soms is het overlijden onverwacht. In alle gevallen zal de voorganger met de nabestaanden afspreken om samen over het overlijden te praten en de wensen voor de uitvaart door te spreken.<br /> <br /> <br /> == De uitvaartdienst ==<br /> De vorm van een uitvaartdienst kan sterk lijken op een gewone kerkdienst, opening, lezing, gedachtenis, gebed, zegen. Vaak wordt de overledene voorin de kerk opgebaard en is er veel tijd voor persoonlijke levensschetsen en in memoria door de nabestaanden. Ook de voorganger kan in de preek stilstaan om het leven te herdenken of te vieren. <br /> Er zijn geen regels waar een uitvaartdienst aan moet voldoen en er is veel ruimte voor ‘maatwerk’. Wel hebben voorgangers zelf soms een basisliturgie met bepaalde onderdelen die zij in de dienst vinden thuishoren, als zij gevraagd worden deze te leiden. <br /> Ook in de lied- en muziekkeuze hebben de nabestaanden doorgaans grote inbreng; als zij bepaalde betekenisvolle muziekstukken willen laten (af)spelen wordt daar zo veel mogelijk rekening mee gehouden. <br /> In sommige kerken wordt tijdens de dienst een kruisje opgehangen in de kerk, op een speciale gedenkplek, dat daar tot de volgende allerzielenviering blijft hangen, en dan aan de nabestaanden wordt meegegeven.<br /> <br /> <br /> == Rouwkleur en symboliek ==<br /> Wit kan gekozen worden om de uitvaart te verbinden met de opstanding (Pasen is immers ook wit) en vanuit de gedachte van ‘dies natalis’: de sterfdag op aarde is tegelijk de geboortedag in de hemel, de overledene is daar ‘in Christus opgestaan’; er kan ook gekozen worden voor paars om uiting te geven aan de rouw van de achterblijvers. Een enkele keer wordt rood gekozen, omdat dat liturgisch de kleur van de martelaren is en van Pinksteren; ook bij een Pauselijke uitvaart is de kleur rood gebruikelijk.<br /> <br /> <br /> == Begraven of cremeren of... ==<br /> De kerk heeft hierin geen voorkeur; bij begraven kan de uitvaartdienst direct gevolgd worden door de begrafenis zelf (met eigen, korte liturgie bij het graf); bij crematie verschuift dat moment vaak naar een later tijdstip, soms zonder de gemeente erbij.<br /> Wanneer er gecremeerd is, kan een afzonderlijk moment gewijd worden aan de asbestemming — uitstrooien, bijzetten, begraven van de as — hier kan de voorganger desgewenst een rol spelen; doorgaans gebeurt het in besloten familiekring.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Verbintenis_verbreken&diff=705 Verbintenis verbreken 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Waar een verbintenis eindigt, kan ook dat een rituele markering krijgen, in de volle ambivalentie van wat er is geweest, in dankbaarheid en verdriet, verloren en gebleven liefde, en de nieuwe weg die wordt ingeslagen.<br /> <br /> <br /> == Scheidingsviering ==<br /> Een relatief jong, maar groeiend fenomeen: een viering waarin een (ex-)paar samen, of ieder apart, het einde van hun verbintenis erkennen, vaak met aandacht voor wat goed was, voor verdriet en schuld, en voor een gezegende toekomst in de nieuwe constellatie. Soms kan er hierbij ook aandacht zijn voor kinderen die bij de scheiding betrokken zijn.<br /> <br /> <br /> == Persoonlijke afscheidsrituelen ==<br /> Niet elke ontbinding van een verbintenis vraagt om een gezamenlijke viering — soms zoekt slechts één van beiden een ritueel om het eigen afscheid te markeren, bijvoorbeeld met een persoonlijk gebed, het teruggeven van een ring, of een individueel moment in de kerk.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Levensverbintenissen&diff=703 Levensverbintenissen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Onder dit kopje vallen alle vormen waarin twee mensen hun verbondenheid voor Gods aangezicht en de gemeenschap willen vieren, zoals het kerkelijk huwelijk.<br /> <br /> <br /> == Huwelijksinzegening ==<br /> De klassieke vorm: na het burgerlijk huwelijk (in de PKN verplicht voorafgaand aan elke kerkelijke viering) volgt de inzegening, met geloften, ringwisseling als dat nog niet gedaan is en zegen. Bijbellezingen rond liefde en trouw zijn gebruikelijk (1 Korintiërs 13, Hooglied, Ruth 1:16-17).<br /> <br /> <br /> == Zegening van partnerschap ==<br /> Voor stellen die niet kerkelijk willen trouwen, of voor wie een huwelijk burgerlijk of kerkelijk niet openstaat, biedt zegening van een verbintenis een vergelijkbare viering. Vorm en woordkeuze kunnen dicht bij de huwelijksinzegening liggen, of er bewust van afwijken.<br /> <br /> <br /> == Zegening van bestaande relaties ==<br /> Soms wordt om zegening gevraagd door paren die al lang samen zijn — na een jubileum, na het overwinnen van een crisis, of simpelweg omdat de wens er nu pas is. Deze vieringen zijn doorgaans informeler en persoonlijker van toon.<br /> <br /> <br /> == Vriendschapsverbintenis ==<br /> Een minder bekende vorm: de viering van een diepe, niet-romantische verbintenis tussen vrienden — bijvoorbeeld twee mensen die samen oud willen worden, of een hechte band willen markeren zonder dat er sprake is van een liefdesrelatie. Vorm en taal moeten hier vaak helemaal op maat worden gemaakt, zie ook [[[[REF]]]].<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Belijdenis&diff=701 Belijdenis 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Belijdenis is het moment waarop iemand zelf, bewust, en ten overstaan van de gemeente uitspreekt te willen leven vanuit het geloof. Voor wie als kind gedoopt is, kan dit worden gezien als bevestiging van die doop; wie nog niet gedoopt is ontvangt vaak de doop in dezelfde dienst, voorafgaand aan de belijdenis. <br /> De betekenis van de belijdenis is uiteenlopend in verschillende protestantse kerken. In Reformatorische kerken kan het hebben gedaan van belijdenis voorwaarde zijn om aan het avondmaal deel te nemen en bepaalde functies in de kerk te vervullen. Er is dan een onderscheid in leden, ‘dooplid’ enerzijds en ‘belijdend lid’ anderzijds. <br /> Bij de Remonstranten is het doen van belijdenis verbonden met het lid worden van de gemeente. Gedoopt zijn is daarbij geen voorwaarde. De Remonstranten kennen leden en vrienden. Lid word je door de beginselverklaring van de Remonstrantse Broederschap te ondertekenen. Het is gebruikelijk dat nieuwe leden een eigen belijdenis schrijven. Als vriend voel je je verbonden, maar word je (nog) geen lid, omdat je bijvoorbeeld lid wilt blijven van een andere kerk, of omdat het lidmaatschap om een andere reden niet bij je past. Leden en vrienden hebben in de gemeenschap dezelfde rechten: ze mogen beiden stemmen op de algemene ledenvergaderingen en kunnen lid worden van de kerkenraad of het landelijk bestuur. <br /> De Doopsgezinden, Baptisten en verwante tradities kennen geen losstaande belijdenis, omdat de bewuste geloofskeuze daar bij het sacrament van de doop thuishoort.<br /> De belijdenis hoort duidelijk thuis onder het kopje Delen. Afhankelijk van het kerkgenootschap wordt er gevraagd in te stemmen met dat wat voor het lidmaatschap instemming behoeft. In de PKN zijn de vragen alsvolgt:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;“Belijdt u te geloven in God, de Vader, de Almachtige, Schepper van hemel en aarde, en in Jezus Christus Zijn eniggeboren Zoon, onze Heere, en in de Heilige Geest?<br /> Aanvaardt u de roeping om, als lid van de gemeente die God Zich in Christus tot het eeuwige leven verkoren heeft, door Zijn genade tegen de zonde en de duivel te strijden, uw Heiland te volgen in leven en sterven, Hem te belijden voor de mensen en met blijdschap te arbeiden in Zijn Koninkrijk?<br /> <br /> Wilt u, in de gemeenschap van de Protestantse Kerk in Nederland en onder haar opzicht, getrouw zijn onder de bediening van het Woord en de sacramenten, volharden in het gebed en het lezen van de Heilige Schrift, en wilt u met de u geschonken gaven meewerken aan de opbouw van de gemeente van Christus?”&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Bij de Remonstranten wordt gevraagd in te stemmen met de beginselverklaring. Deze luidt alsvolgt:<br /> <br /> &lt;blockquote&gt;“De Remonstrantse Broederschap is een geloofsgemeenschap die, geworteld in het evangelie van Jezus Christus en getrouw aan haar beginsel van vrijheid en verdraagzaamheid, God wil eren en dienen.”&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Soms leest het nieuwe lid zijn zelfgeschreven geloofsbelijdenis voor, of een fragment daar uit. De verwelkoming wordt bevestigd met een handdruk en het toezingen van de nieuwe leden door de gemeente.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Dopen&diff=699 Dopen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>De doop verbindt de dopeling met de christelijke gemeenschap door de eeuwen heen. Met water besprenkeld of in water ondergedompeld en met de doopformule (‘Ik doop u in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest’) wordt de dopeling verbonden met de gemeente door de eeuwen heen en met Christus’ eigen doop in de Jordaan.<br /> <br /> <br /> == Water ==<br /> Water heeft in de bijbel doorgaans de betekenis van dood. Het water van de zondvloed, het water van de Rode Zee. Christus loopt over het water krijgt dan de betekenis, dat Hij sterker is dan de dood. Johannes 4, 13: Jezus antwoordde: ‘Iedereen die dit water drinkt zal weer dorst krijgen, maar wie het water drinkt dat Ik hem geef, zal nooit meer dorst krijgen. Het water dat Ik geef, zal in hem een bron worden waaruit water opwelt dat eeuwig leven geeft.’ Wie door het water gaat, ondergaat symbolisch een proces van sterven en opstanding.<br /> <br /> <br /> == Kinderdoop en volwassendoop ==<br /> In de meeste protestantse kerken, ook bij de Remonstranten, is de kinderdoop gebruikelijk. Ouders laten hun kind dopen, omdat ze het kind willen ontvangen als een geschenk van God en willen laten opgroeien in verbondenheid met hun eigen geloof. Met de doop bevestigen ze dat God het eerste woord heeft in het leven van het kind. In deze kerken komt ook altijd de volwassendoop voor, voor mensen die als kind niet gedoopt zijn en dit sacrament alsnog verlangen. Het beamen van het geloof door de gedoopte zelf, op volwassen leeftijd, heet ‘belijdenis’.<br /> Sommige kerken, zoals de Doopsgezinden, Baptisten en verwante tradities, dopen uitsluitend wie zelf als volwassene bewust kiest. Doop en belijdenis zijn dan verweven, de ‘geloofsdoop’. Wie gedoopt wil worden, spreekt daarmee tegelijk dat bewuste geloof uit. <br /> [[[[ Verderop uitwerken of buiten het bestek van het boekje laten? ]]] [[[ Moet ook het doopsel van de katholieken behandeld? ]]]<br /> <br /> <br /> '''[[Ritueel]]'''<br /> Een doopviering kent doorgaans een verantwoording, een doopgebed, de doophandeling zelf, doopvragen aan de ouders (of aan de dopeling zelf), en een uitnodiging aan de gemeente om de gedoopte als lid van de gemeenschap te ontvangen en dragen. Er kan een doopkaars worden ontstoken aan de Paaskaars; deze mag dan mee naar huis worden genomen, om op bijzondere momenten in het leven nog eens aan te steken.<br /> <br /> <br /> == De achthoekige doopvont ==<br /> Een doopvont is vaak achthoekig. Dit verwijst naar Pasen als ‘achtste dag’, de dag na de sabbat, zondag, Dag des Heren. De doop deelt dan in die symboliek: wie gedoopt wordt, treedt binnen in de nieuwe schepping, de wereld voorbij de zeven dagen. <br /> Het vroegste en meest invloedrijke voorbeeld is het Baptisterium van Lateranen in Rome, het doopgebouw naast de oudste basiliek ter wereld. Het is achthoekig en vormt eeuwenlang het model voor doopkapellen door heel Europa. In die vroege eeuwen vond de doop plaats door onderdompeling: de dopeling daalde aan de westzijde de doopplaats in, en klom aan de oostkant weer omhoog, de zijde van de opkomende zon. Dood en opstanding, zichtbaar gemaakt in water en beweging.<br /> Van dat grote rituele bad is het hedendaagse doopvont de bescheiden erfgenaam. Maar de achthoek bleef vaak.<br /> De doopvont staat in sommige kerken bij de ingang. In de vroege kerk was dat zelfs een vereiste: ongedoopten mochten de eigenlijke kerkruimte niet betreden, en zo werd de doopplaats ingericht vlak bij de westelijke ingang — soms in een afzonderlijk baptisterium. <br /> In protestantse kerken verschoof de doopvont naar het liturgisch centrum, vaak voor de kansel — de gemeente als getuige, de kansel als beeld van het Woord, het beleden geloof van waaruit wordt gedoopt. <br /> Beide situeringen zeggen iets over hoe de doop wordt verstaan. In een liturgische bezinning op de kerkruimte is de doopvont soms terug bij de ingang geplaatst. De motivatie is dan niet de doop als toegangspoort, maar de ingang van de kerk die naar ‘begin’ verwijst.<br /> <br /> <br /> == Doopverantwoording ==<br /> Voor er gedoopt wordt, wordt er vaak een tekst uitgesproken. In de kerkorde van de Remonstranten staat dat het de voorkeur heeft dat er daarbij gebruik wordt gemaakt van de door de Algemene Vergadering aan de gemeenten aangeboden verantwoordingen, zie ook [[Voorbeeld: doopverantwoording]]. Het gaat er bij de verantwoording om dat hij de theologische betekenis van het ritueel verwoordt en de gemeente er deelgenoot van maakt. Vaak is er ook ruimte voor de ouders of de dopeling om woorden te geven aan het verlangen naar de doop.<br /> <br /> <br /> == Doopvragen ==<br /> Er zijn doorgaans verschillende vragen die aan de ouders of dopeling worden gesteld. Bijvoorbeeld:<br /> Beloven jullie dit kind, NN, dat aan jullie is toevertrouwd, met liefde en zorg te omringen? Beloven jullie het op te voeden in de geest van het evangelie van Jezus Christus? Beloven jullie dat jullie je kind in liefde trouw blijven, welke weg het in de toekomst ook zal gaan?<br /> <br /> <br /> == Volgorde ==<br /> Er valt veel voor te zeggen deze doopvragen pas na de bediening van de doop te stellen, omdat we in de doop zeggen dat het ja van God onvoorwaardelijk is, en aan het ja van de mens voorafgaat. Het ritueel kan er dan alsvolgt uitzien:<br /> <br /> * de voorganger en de dopeling (bij een kind met de ouder(s)) komen bij de doopvont. Vaak worden ook de aanwezige andere kinderen uitgenodigd er bij te komen, zodat ze het goed kunnen meemaken, en misschien wel mogen helpen, water in het bekken te gieten.<br /> * voorganger: verlangen jullie dat jullie kind gedoopt wordt in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest? Of, bij een volwassene: verlang je, gedoopt te worden etc.. (Ouders: ja, dat verlangen wij)<br /> * voorganger: wat is de naam die jullie je kind gegeven hebben?
(Ouders noemen de naam)<br /> * bediening van de doop
“NN, ik doop je, in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.”
Bij elk van de drie namen van God sprenkelt de voorganger wat water op het voorhoofd van de dopeling.<br /> * doopvragen aan de ouders / dopeling&lt;ref&gt;zie of Ons leven vieren. Utrecht: Remonstrantse Broederschap, 2019, 194.&lt;/ref&gt;<br /> * doopvraag aan de gemeente: Belooft u NN als kind van God in uw midden te ontvangen en waar nodig te helpen zichzelf te worden en de eigen weg in de wereld te gaan? (Allen: ja, dat beloven wij)<br /> * de dopeling kan nu worden toegezongen, gezegend en/of een doopkaart ontvangen met een persoonlijke wens of bijbeltekst<br /> * de doopkaars wordt door iemand uit de gemeente aangestoken aan de paaskaars en overhandigd aan de dopeling of de ouders; soms zijn er meer geschenken.<br /> <br /> <br /> == Doopgedachtenis ==<br /> In sommige kerken wordt volwassenen de gelegenheid gegeven het eigen doopmoment te gedenken, doorgaans in de Paasnacht. De doop zelf wordt gezien als eenmalig, maar in de gedachtenis kan de betekenis ervan worden present gesteld. Bijvoorbeeld door langs de doopvont te lopen en het water even aan te raken met de hand, of door de voorganger met water aangeraakt te worden op het voorhoofd. Het verhaal van Pasen wordt in de doop persoonlijk: ‘wij zijn met Christus gestorven en opgestaan’.<br /> <br /> == Noten ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Inleiding_(Een_gang_door_het_leven)&diff=697 Inleiding (Een gang door het leven) 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Waar het kerkelijk jaar de gemeente meeneemt in een gezamenlijke cyclus, kent elk mensenleven een eigen boog: geboren worden, ziek worden of herstellen, zich verbinden aan een ander, of een verbintenis weer verbreken, iets te vieren of te gedenken hebben, sterven. Levensgebeurtenissen die mensen in alle tijden ertoe hebben aangezet bij elkaar te komen. Omdat gedeelde vreugde dubbele vreugde is; gedeelde smart halve smart. Om de gebeurtenis in een grotere, zingevende samenhang te kunnen verstaan. Om God bij de levensgebeurtenis te betrekken, te bidden en te danken.<br /> In de vrijzinnige traditie zijn er geen voorgeschreven vieringen bij levensgebeurtenissen. Dat geeft ruimte voor maatwerk. Bijvoorbeeld voor wie worstelt met kerkelijke taal, voor samengestelde gezinnen, of voor mensen die een tussenvorm zoeken tussen ‘kerkelijk’ en ‘burgerlijk’. <br /> Soms zijn er wel regels vanuit de kerkorde, namelijk ten aanzien van het sacrament van de doop, het toetreden tot de gemeenschap of het aanstellen van ambtsdragers in de gemeente.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het leven]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Liturgische_kleur&diff=695 Liturgische kleur 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>In sommige kerken worden liturgische kleuren gebruikt, om in de inrichting en kleding letterlijk de eigen kleur van de viering zichtbaar te maken. Een tafelloper over de avondmaalstafel of aan de kansel wordt een antependium genoemd. De voorganger kan over zijn toga een stola dragen in de kleur van het kerkelijk jaar. Ook kunnen de kleuren gebruikt als inspiratie bij de keuze van de bloemen. Bij sommige gemeenteleden of koorleden zijn de kleuren ook bij feesten terug te zien in hun zondagse kledingkeuze. In leesroosters wordt de kleur doorgaans per zondag aangegeven.<br /> <br /> <br /> === groen ===<br /> : De meeste zondagen zijn groen. Groen staat voor groei en het gewone leven door het jaar heen.<br /> <br /> === paars ===<br /> : Paars is de kleur van inkeer. We zien deze kleur in de adventsperiode en in de veertigdagentijd.<br /> <br /> === roze ===<br /> : Zowel in de advent (derde zondag, Gaudete) als in de veertigdagentijd (vierde zondag, Laetare) is er een roze zondag: het witte licht van Kerst respectievelijk Pasen komt al even door het paars heen. Eigenlijk zou het dan ook lila moeten heten<br /> <br /> === wit ===<br /> : Wit is de kleur van het feest. De grote feesten zoals Kerst en Pasen worden in het wit gevierd. Ook doop- en belijdenisdiensten hebben vaak een wit karakter. Bij uitvaarten kan wit gekozen worden: sterven op aarde wordt dan verbonden met het licht van Pasen, als opstanding, een geboorte in de hemel (‘dies natalis’).<br /> <br /> === rood ===<br /> : Rood is verbonden met de Heilige Geest, geloofsgetuigen en het bloed van martelaren. Pinksteren is rood. Ook bij het bevestigen van een nieuwe voorganger wordt rood gebruikt. 
In de Rooms-katholieke kerk gebruikt men bovendien rood op Palmzondag, Goede Vrijdag, bij gedachtenissen van martelaren, het sacrament van het vormsel en uitvaarten van kardinalen.<br /> <br /> === geen kleur ===<br /> : Op Goede Vrijdag kan kleur ontbreken, om de leegte te symboliseren. De tafel blijft dan onbedekt en de voorganger draagt geen stola.<br /> <br /> === van kleur veranderen ===<br /> : De traditionele Paasnachtdienst begint nog in de kleur van de veertigdagentijd, paars. Tijdens de viering verandert de kleur in wit, de kleur van Pasen. Vaak gebeurt dit zichtbaar voor de gemeente: antependium en stola worden gewisseld, als teken dat de tijd van inkeer overgaat in het feest van de opstanding.<br /> <br /> == vlinders en regenbogen ==<br /> Bovenstaande indeling is in de loop van de tijd gebruikelijk geworden. In het verleden zijn ook wel andere kleuren gebruikt, zoals goud voor feest, lichtblauw voor hoop, zwart op Goede Vrijdag. En er kan natuurlijk op veel meer manieren gewerkt worden met kleur. Sommige voorgangers gebruiken een veelkleurige stola. Omdat ze dat vrolijk vinden, of om inclusiviteit te benadrukken. Ook met gekleurd licht kan gecommuniceerd worden.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Themazondagen&diff=693 Themazondagen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>Naast de vaste feesten van het kerkelijk jaar kennen veel kerken ook andere zondagen met een bijzonder thema. Deze dagen behoren niet tot de klassieke cyclus van het kerkelijk jaar, maar zijn in de loop van de tijd ontstaan om aandacht te geven aan bepaalde onderwerpen in kerk en samenleving. Gemeenten kunnen er vrij mee omgaan: sommige themadagen worden breed gevierd, andere alleen plaatselijk.<br /> <br /> <br /> === Israëlzondag ===<br /> : Op de eerste zondag van oktober wordt in sommige protestantse kerken Israëlzondag gehouden. Op deze dag wordt stilgestaan bij de bijzondere band tussen kerk en Israël en bij de joodse wortels van het christelijk geloof. Doorgaans komt daarbij ook de complexe situatie in het huidige Israël en Palestina aan bod, waarbij aandacht en gebed is voor Joden en Palestijnen die aan conflict en onrecht lijden.<br /> <br /> === Coming Out Sunday ===<br /> : Op 11 oktober is het wereldwijd Coming Out Day. Rond die datum wordt er in veel kerken een Coming Out Sunday georganiseerd om aandacht te geven aan acceptatie van LHBTQI-mensen in kerk en samenleving.<br /> <br /> === Bijbelzondag ===<br /> : Rond het einde van oktober wordt in sommige kerken Bijbelzondag gehouden. Op deze dag staat het lezen, vertalen en verspreiden van de Bijbel centraal.<br /> <br /> === Dankdag voor gewas en arbeid ===<br /> : Op de eerste woensdag van november wordt in veel protestantse kerken Dankdag voor gewas en arbeid gevierd. In deze diensten wordt dank uitgesproken voor de opbrengst van het land, voor het werk van mensen en voor alles wat in het afgelopen jaar ontvangen is.<br /> <br /> === Zondag voor de eenheid van de christenen ===<br /> : In januari, in de week van gebed voor de eenheid van de christenen, besteden sommige kerken op zondag aandacht aan de verbondenheid tussen verschillende christelijke tradities.<br /> <br /> === Werelddiaconaatszondag ===<br /> : Op de eerste zondag van februari besteden veel kerken aandacht aan het diaconale werk wereldwijd. Vaak wordt er gecollecteerd voor projecten die armoede bestrijden of hulp bieden aan mensen in kwetsbare situaties.<br /> <br /> === Biddag voor gewas en arbeid ===<br /> : Op de tweede woensdag van maart wordt in veel protestantse kerken Biddag voor gewas en arbeid gehouden. In deze diensten wordt gebeden om Gods zegen over het werk van mensen, over landbouw en economie, en over alles wat nodig is voor het dagelijks bestaan.<br /> <br /> === Zondag voor de vervolgde kerk ===<br /> : In sommige kerken wordt jaarlijks een zondag gewijd aan de vervolgde kerk, op de eerste zondag van juni. De datum wordt vooral gepromoot door Open Doors, die kerken uitnodigt om op die zondag aandacht te besteden aan christenen die wereldwijd vanwege hun geloof worden vervolgd. Gemeenten kunnen daarbij gebruikmaken van liturgisch materiaal, gebedspunten en informatie over specifieke landen.<br /> <br /> === Scheppingszondag ===<br /> : Begin september wordt in sommige kerken Scheppingszondag gevierd als begin van de internationale Season of Creation, een periode van ongeveer vijf weken (1 september – 4 oktober) waarin aandacht wordt besteed aan zorg voor de aarde.<br /> <br /> === Vredeszondag ===<br /> : In september, tijdens of rond de Vredesweek van de Raad van Kerken, wordt in veel kerken Vredeszondag gehouden. In de diensten is er bijzondere aandacht voor vrede, gerechtigheid en verzoening in de wereld.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Eeuwigheidszondag&diff=691 Eeuwigheidszondag 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>De laatste zondag van het kerkelijk jaar wordt in de leesroosters vaak ‘eeuwigheidszondag’ genoemd. De naam verwijst naar de bijbelse verwachting dat de geschiedenis uitloopt op Gods toekomst. In de lezingen vind je doorgaans psalm 138 terug. Uit het tweede testament wordt dan bijvoorbeeld gelezen Daniël 12, 1–3; Matteüs 25, 31–46; 1 Thessalonicenzen 4, 13–18 of Openbaring 21.<br /> In veel kerken heeft deze zondag een dubbele betekenis, wanneer de afsluiting van het kerkelijk jaar ook het moment is waarop de gestorvenen van het afgelopen jaar worden herdacht (zie hiervoor). Dan wordt de zondagdag ook wel gedachteniszondag genoemd. Deze combinatie plaatst het verdriet om het gemis in de context van de christelijke hoop dat het leven geborgen is in Gods eeuwigheid.<br /> <br /> <br /> === Spiraal ===<br /> De eeuwigheidszondag tekent ook een contrast tussen het manifesteren van Gods koninkrijk als toekomstvisioen en de werkelijke wereld waarin dood zo prominent aanwezig is. In die wereld is licht nodig. Het krijgt een uitwerking in de adventszondagen die volgen. Het kerkelijk jaar krijgt een doorgang naar het volgende. Het begint niet van voor af aan, maar gaat verder. Daarbij is vaak het beeld van een wenteltrap gebruikt: ja, er is een cirkelbeweging, maar ook een doorgaande stijgende lijn. Het uitzicht kan vertrouwd aanvoelen, maar elke trede is uniek en het perspectief nooit hetzelfde.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin https://wiki.armini.nl/index.php?title=Herdenken_van_de_overledenen&diff=689 Herdenken van de overledenen 2026-07-20T08:34:41Z <p>Admin: 1 revision imported</p> <hr /> <div>In de meeste kerken worden elk jaar de namen genoemd van gemeenteleden die het afgelopen jaar overleden zijn. Vaak worden ook nabestaanden van buiten de gemeente voor deze dienst uitgenodigd. Het noemen van de namen krijgt als ritueel vorm, vaak door het aansteken van kaarsen.<br /> <br /> <br /> === Wanneer heeft deze dienst plaats? ===<br /> In de protestantse kerken zijn er verschillende tradities. De meeste kerken hanteren de laatste zondag van het kerkelijk jaar, dus een week voor eerste advent. Momenten die ook voorkomen, maar minder frequent, zijn Oudejaarsdag (31 december), bij de Remonstranten vroeger niet ongebruikelijk, of Goede Vrijdag, in meer reformatorische kring. <br /> In de Rooms-katholieke kerk vindt de herdenking op Allerzielen plaats, 2 november. Steeds vaker sluiten ook andere kerken hier bij aan, door de zondag te kiezen die het dichtst bij 2 november ligt. Daar valt veel voor te zeggen. Het biedt aansluiting bij de groeiende belangstelling die er maatschappelijk is voor Allerzielen, met concerten en herdenkingsbijeenkomsten. Het past ook goed in het hart van de herfst, het jaargetijde waarin men zich vaak extra bewust is van verval en verlies.<br /> Allerzielen (2 november) is in zijn huidige vorm ontstaan in de 11e eeuw. Het feest werd in 998 ingevoerd door abt Odilo van Cluny. Hij bepaalde dat in alle kloosters van de Cluniacenzer orde op 2 november gebeden moest worden voor alle overleden gelovigen. De datum werd gekozen als dag na Allerheiligen (1 november), zodat eerst de heiligen werden herdacht en vervolgens alle overige gestorvenen. Vanuit Cluny verspreidde de praktijk zich snel door West-Europa. In de loop van de 12e en 13e eeuw werd Allerzielen algemeen gebruikelijk in de westerse kerk.<br /> <br /> <br /> === Vorm en inhoud ===<br /> Uitgangspunt voor de liturgie vormt de gewone zondagse eredienst. Aan ‘Delen’ wordt de herdenking toegevoegd. Dit kan op veel manieren, een daarvan is alsvolgt:<br /> - de namen van de overledenen uit de eigen gemeente worden genoemd, waarbij na elke naam een kaars wordt aangestoken, zo mogelijk door één van de nabestaanden. Daarna kan wie wil naar voren komen om een kaarsje;<br /> - wie wil mag naar voren komen om voor overledenen uit de eigen kring een kaars aan te steken, waarbij het niet uitmaakt of deze tot de kerkelijke gemeente behoorden of misschien al (veel) langer geleden zijn overleden dan in het afgelopen jaar;<br /> - soms wordt vooraf eenieder gelegenheid gegeven een naam aan te dragen, en worden ook die namen tijdens het ritueel genoemd.<br /> - het ritueel kan verder in stilte plaatsvinden, tijdens muziek, of tijdens het zingen van een lied;<br /> - in sommige kerken wordt er rond een overlijden (bijvoorbeeld tijdens de rouwdienst) een kruisje met de naam van de overledene opgehangen op een daarvoor bestemde gedachtenisplek in de kerk; op deze zondag krijgen de nabestaanden het kruisje mee naar huis.<br /> <br /> [[Category:Een gang door het jaar]]</div> Admin