Veertigdagentijd - Revision history

Admin at 08:40, 20 July 2026

2026-07-20T08:40:33Z

← Older revision		Revision as of 08:40, 20 July 2026
Line 20:		Line 20:
	\|-		\|-
	\| de naam is ontleend aan Psalm 91, 15:Invocabit me et ego exaudiam eum. “Hij roept Mij aan en Ik zal hem verhoren.” \|\| Het begin van de weg naar binnen: de mens leert roepen uit de woestijn van het bestaan; vertrouwen midden in beproeving. Jezus wordt door de duivel op de proef gesteld, terwijl hij veertig dagen vast in de woestijn.		\| de naam is ontleend aan Psalm 91, 15:Invocabit me et ego exaudiam eum. “Hij roept Mij aan en Ik zal hem verhoren.” \|\| Het begin van de weg naar binnen: de mens leert roepen uit de woestijn van het bestaan; vertrouwen midden in beproeving. Jezus wordt door de duivel op de proef gesteld, terwijl hij veertig dagen vast in de woestijn.
	\|}


	~~{\| class="wikitable"~~
	\|-		\|-
	! Tweede van de veertigdagen: Reminiscere !!		! Tweede van de veertigdagen: Reminiscere !!
	\|-		\|-
	\| de naam is ontleend aan Psalm 25, 6:Reminiscere miserationum tuarum Domine.  “Gedenk uw barmhartigheid, Heer” \|\| De weg verdiept zich: het gebed wordt herinnering — niet alleen vragen, maar zich toevertrouwen aan een eeuwige trouw.		\| de naam is ontleend aan Psalm 25, 6:Reminiscere miserationum tuarum Domine.  “Gedenk uw barmhartigheid, Heer” \|\| De weg verdiept zich: het gebed wordt herinnering — niet alleen vragen, maar zich toevertrouwen aan een eeuwige trouw.
	\|}


	~~{\| class="wikitable"~~
	\|-		\|-
	! Derde van de veertigdagen: Oculi !!		! Derde van de veertigdagen: Oculi !!
	\|-		\|-
	\| de naam is ontleend aan Psalm 25, 15:Oculi mei semper ad Dominum. “Mijn ogen zijn altijd op de Heer gericht.” \|\| De blik richt zich: niet meer het verleden of de angst, maar een aandachtig kijken dat bevrijdt.		\| de naam is ontleend aan Psalm 25, 15:Oculi mei semper ad Dominum. “Mijn ogen zijn altijd op de Heer gericht.” \|\| De blik richt zich: niet meer het verleden of de angst, maar een aandachtig kijken dat bevrijdt.
	\|}


	~~{\| class="wikitable"~~
	\|-		\|-
	! Vierde van de veertigdagen: Laetare !!		! Vierde van de veertigdagen: Laetare !!
	\|-		\|-
	\| de naam is ontleend aan Psalm 66, 10:Laetare Jerusalem. “Verheug u, Jeruzalem” \|\| Midden in de soberheid klinkt vreugde: het licht begint door de ernst heen te schemeren. Deze zondag heeft de liturgisch kleur roze: het wit van Pasen komt door het paars heen.		\| de naam is ontleend aan Psalm 66, 10:Laetare Jerusalem. “Verheug u, Jeruzalem” \|\| Midden in de soberheid klinkt vreugde: het licht begint door de ernst heen te schemeren. Deze zondag heeft de liturgisch kleur roze: het wit van Pasen komt door het paars heen.
	\|}


	~~{\| class="wikitable"~~
	\|-		\|-
	! Vijfde van de veertigdagen: Judica !!		! Vijfde van de veertigdagen: Judica !!
	\|-		\|-
	\| de naam is ontleend aan Psalm 43, 1:Judica me Deus et discerne causam meam. “Doe mij recht, God en beslecht mijn zaak.” \|\| De confrontatie nadert: waarheid en schijn worden gescheiden; de mens wordt voor het innerlijk gericht geplaatst.		\| de naam is ontleend aan Psalm 43, 1:Judica me Deus et discerne causam meam. “Doe mij recht, God en beslecht mijn zaak.” \|\| De confrontatie nadert: waarheid en schijn worden gescheiden; de mens wordt voor het innerlijk gericht geplaatst.
	\|}


	~~{\| class="wikitable"~~
	\|-		\|-
	! Zesde van de veertigdagen: Palmzondag !!		! Zesde van de veertigdagen: Palmzondag !!

Admin: 1 revision imported

2026-07-20T08:34:40Z

1 revision imported

← Older revision		Revision as of 08:34, 20 July 2026
(No difference)

L>Maarten at 08:33, 20 July 2026

2026-07-20T08:33:17Z

New page

== Carnaval ==
Vanouds vormt aswoensdag het startpunt van de vastentijd, wat een ander woord is voor veertigdagentijd. In de aanloop naar de verplichte sobere periode vond men een laatste uitspatting wel op zijn plaats, carnaval werd een bijzonder fenomeen. Historici wijzen op wortels van ver voor onze jaartelling, en noemen Romeinse Saturnaliën en Bacchanalia, waar vruchtbaarheid en het omkeren van sociale rollen centraal stonden. Vanaf circa het jaar 1000 valt het feest samen met de periode vlak voor de katholieke vastentijd. De naam zou kunnen zijn afgeleid van het Latijnse carne vale (“vaarwel vlees”), wat verwijst naar het afscheid van vlees eten voor de vastenperiode. Het ‘Rijnlandse’ carnaval, met optochten en kostuums zoals we dat nu vaak kennen, ontstond begin 19e eeuw (1823) in Keulen.

== Vasten ==
Vasten is het gedurende een bepaalde tijd geheel of gedeeltelijk afzien van voedsel, met een spiritueel, religieus, disciplinair of medisch doel. Ook door tijdelijk af te zien van bijvoorbeeld drank of chocola, cafeïne, het nieuws, seks of Social Media kan men vasten. Het vasten hield in de Rooms-katholieke kerk oorspronkelijk in, dat men veertig dagen lang dagelijks slechts één maaltijd aan het eind van de dag nuttigde, geen vlees, zuivel, eieren en vaak ook geen vet. Dit is vergelijkbaar met wat nu nog in de oosterse kerken gebruikelijk is. Sinds 1966 is de regel veel soepeler: dat men op Aswoensdag en Goede Vrijdag slechts één volledige maaltijd gebruikt (met hoogstens twee tussendoortjes om het vol te houden) en op de vrijdagen geen vlees eet. In de protestantse kerken kent men zulke voorschriften niet. Toch is er juist ook onder protestanten een groeiende belangstelling voor het vasten; de invulling krijgt bij hen een persoonlijk en individueel karakter. Sommige kerken spelen dan weer op die trend in, door bijvoorbeeld vastenkalenders uit te delen en het vasten als geloofsoefening aan te prijzen vanaf de kansel. ‘De vasten breken’ is de oude term voor het markeren van het einde van de vastenperiode, een wel heel liturgische term voor het drinken van een glaasje wijn na de Paasnachtdienst.

== Aswoensdag ==
Volgens Matteüs 4 vastte Jezus veertig dagen in de woestijn. Vanwege het eerder genoemde ‘hier is het elke zondag Pasen’ tellen de zondagen niet mee, en zo komt men terugtellend uit bij de woensdag, ruim zes weken voor Pasen. De naam van deze woensdag is ontleend aan de thematiek: ‘Gedenk mens, dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren’, Genesis 3, 19. In de kerken die dit vieren, wordt een palmtakje van Palmpasen van het jaar ervoor verbrand. Zie [[Veertigdagentijd]]. Met de as daarvan tekent de voorganger een kruisje op het voorhoofd van de kerkgangers.
In vrijzinnige kerken is aswoensdag nooit gevierd. Maar waar belangstelling ontstaat voor de vastentijd, komt ook de behoefte het begin daarvan te markeren. Dit kan op verschillende manieren, met of zonder bijeenkomst. De vraag valt te stellen of de traditionele vorm en thematiek van aswoensdag daarbij behulpzaam zijn.

== Namen van de zondagen ==
Net als bij de kerstkring, hebben alle zondagen in de paaskring namen gekregen, verbonden met bijbelteksten. Ook hier geldt, dat het in de Remonstrantse kerken niet gebruikelijk is daar veel aandacht aan te besteden. Toch zijn ze van belang, vanwege de vele referenties ernaar in teksten en liederen en voor de grotere samenhang van de periode.

{| class="wikitable"
|-
! Eerste van de veertigdagen: Invocabit !!
|-
| de naam is ontleend aan Psalm 91, 15:Invocabit me et ego exaudiam eum. “Hij roept Mij aan en Ik zal hem verhoren.” || Het begin van de weg naar binnen: de mens leert roepen uit de woestijn van het bestaan; vertrouwen midden in beproeving. Jezus wordt door de duivel op de proef gesteld, terwijl hij veertig dagen vast in de woestijn.
|}

{| class="wikitable"
|-
! Tweede van de veertigdagen: Reminiscere !!
|-
| de naam is ontleend aan Psalm 25, 6:Reminiscere miserationum tuarum Domine.  “Gedenk uw barmhartigheid, Heer” || De weg verdiept zich: het gebed wordt herinnering — niet alleen vragen, maar zich toevertrouwen aan een eeuwige trouw.
|}

{| class="wikitable"
|-
! Derde van de veertigdagen: Oculi !!
|-
| de naam is ontleend aan Psalm 25, 15:Oculi mei semper ad Dominum. “Mijn ogen zijn altijd op de Heer gericht.” || De blik richt zich: niet meer het verleden of de angst, maar een aandachtig kijken dat bevrijdt.
|}

{| class="wikitable"
|-
! Vierde van de veertigdagen: Laetare !!
|-
| de naam is ontleend aan Psalm 66, 10:Laetare Jerusalem. “Verheug u, Jeruzalem” || Midden in de soberheid klinkt vreugde: het licht begint door de ernst heen te schemeren. Deze zondag heeft de liturgisch kleur roze: het wit van Pasen komt door het paars heen.
|}

{| class="wikitable"
|-
! Vijfde van de veertigdagen: Judica !!
|-
| de naam is ontleend aan Psalm 43, 1:Judica me Deus et discerne causam meam. “Doe mij recht, God en beslecht mijn zaak.” || De confrontatie nadert: waarheid en schijn worden gescheiden; de mens wordt voor het innerlijk gericht geplaatst.
|}

{| class="wikitable"
|-
! Zesde van de veertigdagen: Palmzondag !!
|-
| de zondag is verbonden met Matteüs 21, 9:Hosanna filio David. “Hosanna, Zoon van David.” || De koning verschijnt — maar in nederigheid; erkenning en lof in de aanloop naar Goede Vrijdag: Heden ‘hosanna’, morgen ‘kruisigt Hem’.
|}

== Palmzondag ==
Palmpasen herdenkt de intocht van Jezus in Jeruzalem, waarbij de palmtakken – in Nederland vaak vervangen door buxus – als eerbetoon werden meegedragen. De palmpaasstok zelf gaat terug op de oude meiboom: een levende tak (den, berk of es) waarvan de bast werd geschild, gebruikt als lente- en vruchtbaarheidssymbool. Het broodhaantje op de stok heeft een gelaagde herkomst: in het volksgeloof gold het, net als de haan op de kerktoren, als afweer tegen kwade geesten; in de christelijke duiding verwijst het naar Petrus’ verloochening van Jezus.
In veel kerken maken de kinderen deze zondag palmpaasstokken: een kruis van twee latjes, waar een broodhaantje op geprikt wordt. De kinderen versieren, meestal tijdens de dienst, de stokken met linten en eventueel wat lekkernijen zoals gedroogd fruit. Op enig moment komen zij de kerk in in een mooie stoet, om zich, na zo mogelijk een omgang door de ruimte, bij het liturgisch centrum op te stellen, alwaar de voorganger hen wat vraagt over Palmpasen en de stokken.

[[Category:Een gang door het jaar]]