Kinderen en liturgie

[[[ nog uitwerken ]]] Zijn kinderen gast in een volwassenendienst, of is de gemeente een gemeenschap van alle leeftijden waarin de liturgie voor iedereen is? Elke praktische keuze vloeit uit dat antwoord voort.
 De gangbare modellen, met hun voor en tegen. (1) Kinderen de hele dienst aanwezig — vraagt liturgie die ook zonder woorden werkt: symboolhandelingen, muziek, beweging; het sterkste argument is dat kinderen liturgie leren zoals ze taal leren, door onderdompeling, niet door uitleg. (2) Kindernevendienst — kinderen gaan na een gezamenlijk begin naar een eigen ruimte en komen (idealiter) terug vóór de zegen; let op de liturgische betekenis van dat weggaan en terugkomen: geef het vorm (een lantaarn mee, een lied), anders wordt het logistiek. (3) Het kindermoment — vijf minuten kind-zijn in een volwassenendienst; eerlijk benoemen dat dit vaak vooral vertederend is voor de volwassenen, en de valkuil: het kind als act. (4) Aparte kinderdiensten/gezinsdiensten — met de vraag of je daarmee de generaties dient of juist scheidt. Wat kinderen aan liturgie hebben — en liturgie aan kinderen. Kinderen zijn ritueelvirtuozen: herhaling verveelt ze niet maar stelt ze gerust (elke ouder die honderd keer hetzelfde boekje voorlas weet dit). Het probleem is zelden dat liturgie te moeilijk is voor kinderen, eerder dat ze te talig is. Wat kinderen nodig hebben — zichtbaarheid, lijfelijkheid, deelname — maakt de liturgie ook voor volwassenen beter. Verwijzing naar de driedeling: symbool en symboolhandeling verstaan kinderen eerder dan symbooltaal. Praktisch. Kinderen een echte rol geven (kaars aansteken, collecteren, lezen, niet om de schattigheid maar volwaardig); en de peuter die door de stilte heen kraait — signatuurvraag: hoort dat erbij of kijkt men misprijzend? etc. ?!